YELEK KÖYÜ İNCELEMESİ

DOĞAN ATAY-1973

 

AÇIKLAMA: Bu inceleme 1973 yılı Ocak ayında yayın hayatına başlayan “İlim Kültür ve San’atta GERÇEK” dergisinin 1. Sayısında yayınlanan  “Köy İncelemeleri İçin Araştırma Planı” esas alınarak 1973 yılı yaz aylarında hazırlanmıştır. O tarihlerde henüz bir lise öğrencisi iken yazmış olduğum bu incelemede, bilimsel ve objektif bir bakış açısını yakalayamamış olduğumu düşünüyorum. Bunun sebeplerinin başında sosyal kavramların bilgi ve disiplin olarak henüz zihnimde olgunlaşmamış olması, yaptığım ve uyguladığım ilk deneme olması, pek çok istatistik bilgileri o zamanki konumum gereği ulaşamamış olmam, incelemenin bazı noktalardan eksik kalmasına sebep oldu. Keza henüz bir İlk Öğretmen Okulunda okumakta olan bir öğrenciden çok başarılı bir inceleme beklenemeyeceği de aşikâr. Ancak şunu ifade etmek isterim ki, köyümüzde pek çok yüksek tahsil yapan kişi bulunmasına rağmen, köyümüz ile ilgili olarak benzer çalışmaların ne kadar yapıldığını bilmiyorum. Söylenenler sadece söz ile ifade ediliyor. Oysa söz uçar, yazı kalır. Hatalı ya da eksik de olsa yazıyla bir gözlemin kayda geçerek ifade edilmesi değerlidir. Bu sebeple daha sonraki yıllarda gerek öğretmen olarak görev yaptığım köylerde de başkaca incelemeler de yaptım. Yaptığım o incelemeler dergilerde yer aldı.  İsterdim ki köyümüz ile ilgili benzer çalışmalar ortaya konsun. Bunun dışında köyümüzle ilgili olarak kısa bir folklor incelemesi de yaptım ve köyümüzde söylenen türküler, oyun sözleri de yazıya aktarıldı. Okuyacağınız bu inceleme aslında dernek başkanımız olan Merhum Arkadaşım Adem Yağmur’a yaklaşık 6-7 yıl önce teslim edilmişti.

      Merhum Adem Yağmur kardeşimle birlikte 1973 yılında köyümüzde halen hayatta olan İstiklal Savaşı Gazisi “Ali Şahin” in evine birkaç arkadaş daha birlikte, bir de Cumhuriyetin 50. yılı münasebetiyle bir ziyarette bulunmuştuk.  O zaman Merhum Gazimiz’e savaş anılarını anlattırıp teyp ile kayda almıştık. O kaydın halen elinde olduğunu bana söylemiş ve bir kopyasını da verebileceğini ifade etmişti. İşte bu 50. Yıl kutlamaları çerçevesinde derlediğimiz bazı türkü, tekerleme ve fıkralar da 50. Yılda Kırşehir Valiliğince yayınlanan kitapta yer almıştı.

      Köyümüz gençlerinden 2020 ya da 2021 yılında köyümüzle ilgili ciddi bir inceleme (sosyolojik, ekonomik, kültürel boyutlarıyla ve istatistik bilgilerle donatılmış bir inceleme) beklemek hakkımız sanırım. İncelemedeki verilen bilgiler bugün itibariyle çok değişti. Keza burada ifade ettiğim ve kanaatlerimde elbette değişti. Ancak 1973 ve öncesine ilişkin olan durumun kısmen de olsa tespiti bakımından bu inceleme önem arz ediyor. 

 

Avukat Doğan ATAY

30.11.2020

Gölbaşı. Ankara

 

 

 

 

I-   KÖYÜN COĞRAFİ DURUMU

 

• Köyün Coğrafi Durumu

 

• Köyün kuzeyinde ve güneyinde yüksek tepeler vardır. Köy bu yükselti arasında çukur bir alandadır. Kuzeyinden güneye doğru gidildikçe eğimi artar. Köyün en güneyinde yazın kuruyan kışın akan bir dere vardır. Bu dere güneye Kızılırmak vadisine doğru akar.

 

• Köyün kuzeyindeki batıya doğru uzanan ve ismine köyce Kurtbeli, devamında Ciyalık denilen yassı tepe silsilesi vardır. Güneyinde yüksek bir kubbeyi andıran tepe (Parsanın tepesi) ve tepenin batıya doğru uzanan devamı vardır. Batıya gidildikçe yassılaşır ve tepenin batıya doğru uzanan kısmı bir vadi tarafından yarılarak kesilir. Köyün konumu 33°7′ meridyen 39°28′ kuzey paralelinin kesiştiği noktadadır.

 

• İdari olarak bağlı olduğu Kaman kazasına uzaklığı 9 km’dir. Köyün güneyinde doğudan batıya doğru ve ortasında kuzeyden güneye doğru akan, yaz aylarında kuruyan iki dere vardır. Bunlar güneye doğru giderken birleşirler. Çevrede göl ya da bataklık gibi engebe yoktur. Kuzeyinde Müderris Köyü, güneyinde Savcılı Büyükoba, Parsa (şimdi Gültepe) ve Esentepe, Batısında Meryemkaşı köyü ve Akpınar mezrası vardır. İdari olarak bağlı olduğu Kaman kazası köyün kuzeyinde kalmaktadır.

 

• Yeryüzü Şekilleri

 

Yukarıda belirtiğimiz dağların köyün seviyesinden yükseklikleri tahmini olarak 200-300 m kadardır. Deniz seviyesine göre yükseklikleri tahmini olarak Kurtbeli ve Ciyalık (Cefalık) 1200-1300 m, Güneydoğudaki tepe ise 1300 m kadardır.  Köyün deniz seviyesine göre yüksekliği tahminen 1000 m kadardır. Köyün güneyinden ve ortasından geçen derenin kışın genişliği 3-3,5 m kadardır. Güneyden geçen dere, köyü kuzey-doğusundan, güney batıya kadar dolanır.

 

• Köyün Toprak Yapısı ve Kalitesi

 

1- Köyde Topraklar tahminen ortalama %30-40 kumlu, %30 çorak (kıraç). %10 taşlıdır. Taşlı topraklar daha kalitesizdir.

2-Toprağın alt kısmı “say” denilen kis tabakasıyla kaplıdır. Genellikle kis tabakası 1-2 m den sonda kendini gösterir. Toprak altında su mevcuttur. Su 3-5 M den itibaren derinliği arttıkça artar. Suyun çıktığı yerden itibaren ince kumlu toprak tabakasına rastlanır.

3- Toprak, baklagiller ve tahıl yetiştirmeye daha müsaittir.

1. Toprağın verimi 1’e 5-10 kadardır.

2. Müsait iklim şartlarında verim 1’e 15 ye kadar çıkar.

3. Sulanan arazide verim artar.

4. Verim, sulanan ve gübrelenen arazide hem artar hem de mahsul daha kalitelidir. Gübrelenen ve sulanan mahsulün kalitedeki ve verimi ile sulanmayan arasında verim 1’e 5 kadar farklıdır.

   1. Köyün batısındaki ve Kuzeyindeki Hoyuklu kolu (Beypınarı, Çağlayan, Topraklık, Cevizkaşı vb.) mevkilerinde verim diğer mevkilerden fazladır.

   2. Köyün arazisinin bazı bölümleri, daha verimlidir (%70 kadarı). Kalan kısmı ( %30 kadarı) daha verimsizdir.

   3. Farklı verimlilikte arazinin verimine sulama, gübreleme, makinalı ziraat ve toprak cinsinin çok etkisi vardır. Mesela taşlık arazı işlenmez, çorak araziler de zamanında işlenmediği gibi tamamen asimile olmuştur.

 

 

Ç-  Sular

 

      1- Yeraltı suları

 

1. Bazı yerlerde 1-2 m’den hemen sonra yeraltı sularına rastlanırsa da normal olarak 3- 5 m’den sonra yeraltı suları mevcuttur. Seviyesi düşük olan yerde su 2-3 m’den yüksekte olan yerlerde 7-8 m’den sonra su bulunmaktadır. Ancak bu sular öyle fazla sular olmayıp ancak karık usulü sulamayı idare eder.

2. Yeraltı suları olmasına rağmen bunlardan pek faydalanılamamaktadır, ancak 5-10 m aile bahçesini kuyu suyu suları ile sulamaktadır. İçmede pek kullanılmaz, bazı mevkilerde kaynak suları da vardır. Bunlar yazın kurur, Artezyenle sulama yoktur.

 

2-Yerüstü Suları

 

1. Daha önce de yazıldığı gibi köyün yazın kuruyan bir deresi vardır. Bir kolu köyün ortasından diğer kolu da doğusundan dolanarak güneyden akar. Ayrıca kaynaklar ve pınarlar da vardır.

2. Derenin ortalama genişliği 2,5 m’dir.

3. Mevsimlere göre derenin su miktarı ve derinliği değişir, yazın kuruyan su diğer üç mevsimde de akar.

4. Bu dereden arklarla alınan sular ağaç ve sebzelerin sulamasında kullanılır.

 

D-  İklim ve Mevsimler

1- a)    En sıcak ay Ağustos ayıdır. Sıcaklık ortalaması 30 derecedir.

1. b) En soğuk ay Ocak ve Şubat aylarıdır. Sıcaklık ortalaması -3 derecedir.

2. c) En çok yağış Kış ve İlkbahar aylarında yağar. Metrekareye ortalama 12 Kg yağar (Kaman meteorolojiden alınan bilgi)

ç)      En kurak aylar Temmuz ve Ağustos aylarıdır.  Bu aylardaki yağış ortalaması metrekareye …. Kg’dır.

En kurak mevsim yaz mevsimi olup, yağış ortalaması metre kareye …. Kg’dır.

 

2-   İklimin toprak, bitki örtüsü ve su durumuna tesiri vardır.

 

1. a) Yılın özellikle mart aylarında köyün içinden geçen dere bazı yıllar taşar, bataklık ve gölet teşkil etmez.

2. b) Heyelan görülmez

3. c) Yazın çok sıcak aylarında toprağın sert kısımlarında yarılma görülür.

ç)   İklim şartları elverişli gittiği yıllarda ot çok olur. Yağış fazla olunca (özellikle

Mart’ta) tarlaları ve sebzelikleri sel basar. Dolu da yağar, o da meyve ve sebzelere zarar verir.

1. d) Şiddetli rüzgarlara pek az rastlanır, Fırtına görülmez lodos bazen şiddetli eser.

 

E-  Tabii bitki örtüsü (kendi kendine yetişen bitkiler ve mahsuller)

1-   Köyün tabii bitki örtüsü keven, yabani otlar ve çimendir. Bazı mevkilerde (dere boyunca) çayırlıklara rastlanır. Bazı sulu dere boylarında kendiliğinden yetişen ağaçlar olur.

 

2)   Derelerin kenarlarında ve çeşmelerin ayaklarında kavak ve söğütlükler vardır. Tarlalar tahıl ve baklagillerle kaplıdır. Bağ ve bahçelerde armut, ceviz, elma ağaçları vardır. Yine üzüm bağları da epey arazi kaplar.

3)   Hâkim bitki örtüsü bozkırdır. İnsan emeği ile yetiştirilen Kavak, söğüt, üzüm bağları, ceviz vardır. Ceviz ve üzüm bu bitki örtüsünün mahsulüdür. Baklagillerden fasulye de vardır.

4)   Üzüm, fasulye ceviz, nohut, salatalık ve tahıllardan istifade edilir.

Üzümden, pekmez olarak ve kış için hevenk yapılarak da faydalanılır. Yine ceviz ve nohut kışlık olarak da saklanır.

 

F-  Yabani Hayvanlar

      1- Tavşan, tilki, keklik, yabani ördek, gelincik gibi yabani hayvanlara rastlanır.

      2- Bunlardan avcılık (az sayıda belli kişiler için geçerli) yapılarak faydalanılır.

 

G-  Köyün Yolları ve Ulaşım

      1- Köyü yakın köylere bağlayan yollar vardır. Köy yolların kavşak noktasında

bulunmaktadır.

      2- Mahalli pazara (Kaman’ın çarşamba pazarına) mal götürmek için yol vardır.

      3- Kaman’a uzaklık 9 km olup şosedir.

4- Köylü taşıma işinde minibüs    ve kamyondan faydalanmaktadır. Köy içinde kağnı

ve hayvanlarla da yük taşınır. Kooperatife ait olan traktöründen (Motor) de

taşımada faydalanılır.

5- Ulaşım vasıtaları, köyden her gün 15-20 defa motorlu araç geçer. Köyden sabahları

6-8, Öğleyin 12-13 ve akşamları da 17-18 saatleri arasında araba bulunur.

 

Ğ-  Ulaşımın Faydaları

1-Ticaretin daha kolay olmasını ve üretilen ürünlerin pazara naklini kolaylaştırır.

2-Köyde çoban bulmak zorlaşıyor

3-Çiftçiliğin makinalı ziraata kaymasına sebep oluyor,

 

II-  KÖYÜN EKONOMİK YAPISI VE PROBLEMLERİ

 

A-  İncelediğimiz Köy Ekonomisinin Hâkim Karakteri

1- Köylünün tuttuğu işler,

1. a) Köylü tarım, (baklagiller, tahıl), hayvan besiciliği ve ticaretle uğraşmaktadır.

2. b) Köyde kendi kendine yetişen ekonomik değeri olan bitki ve mahsul yoktur.

3. c) Köyde ormanlık yoktur. Köylü kendi toprağı üzerinde bulunan ihtiyarlamış ağaçları kışın ısınmak için keser.

4. e) Hayvancılık; köyde hayvancılık yapılır. Geçimini sadece hayvancılıkla sağlayanlar yoktur. Mutlaka ya yardımcı geçim kaynağıdır ya da başka bir unsur buna yardımcı geçim kaynağıdır.

5. d) Tarım en başta gelen geçim kaynağıdır. En çok fasulye, domates (köylünün tabiriyle kırmızı) üzüm, erik, armut, ceviz, zerdali ve elma yetiştirilir. Kavak yetiştiriciliği son yıllarda önem kazanmıştır.

6. e) İşçilik köyde tarımdan sonra, hatta birinci unsur işçiliktir. Köylü erkeklerin çoğu yabancı ülkelerde çalışmaktadır. Yabancı ülkelere gitmeyenler köydeki ve çevredeki işlerde, inşaatlarda, bağ ve bahçe işlerinde çalışmaktadırlar.

Köyde iki marangoz atölyesi, berber, bakkal dükkanları, radyo tamiri ve elektrikçi dükkânı, iki kalaycı, elektrikle çalışan iki değirmen, iki terzi dükkânı, üç kahve, bir ayakkabı tamircisi, bakırcı, soğuk kaynakçı, demirci faaliyet göstermektedir. Bu dükkânların her birinde ortalama iki kişi çalışmaktadır. Marangoz ve terzi dükkanları ile demirci dükkânında çırak ve kalfalar çalışır. Kalfalara ücret ödenir.

1. Küçük el sanatları aile geçiminin sağlamak içindir. Halı dokunur ama aileler

kendileri kullanır.

Daha önce de yazdığım marangoz atölyeleri gelir sağlamada etkindir. Çevre köylerin de işlerini yapar. Bir doğrama makinası, bir de silme ve biçme makinası vardır. Marangozluk makinalıdır. İki demirci mevcut olup, bunlar çevre köylerin ve köyün işlerin yapar. Bunlarda elektrik kaynağı makinesi vardır. Soğuk kaynak yapılır. Tarım araç ve aletleri tamir edilir.

Terzilikte önemlidir. Çevre köylerin ve köyün giysisini dikerler. Kalaycılık mevcuttur. Ayrıca radyo tamircisi, bütan gaz satıcıları vardır.

Köylünün bir kısmı da ticaretle uğraşır. Bunlar yün, yapağı, çekirdek, koyun, büyükve küçükbaş hayvan alıp satarlar, Köyün en büyük meşguliyeti işçilik, tarım ve ticarettir.

 

2- Köy Yarı Kapalı Bir Ekonomi Çevresidir.

1- Köyde üretilen malların çoğunluğu (Fasulye hariç) köyün kendi ihtiyacını karşılamak için üretilir.

2- Üretilen mallar köyün tüm ihtiyacını karşılar.

3- Yeşil fasulye, hasat mevsiminde haftada 10-11 ton Ankara’ya gönderilir.

4- Üretilen ürünler taze ve kuru fasulye, nohut, ceviz, armut, üzüm tahıl (arpa, buğday, burçak, zeyrek, v.s.) zerdali ve çekirdeği. Yılda ortalama olarak  yeşil fasulye 150 ton, kuru fasulye 750-800 kile (bir kile  2 çinik) 10 ton armut, 150-180 kile nohut, 500-600 bin ceviz (tane olarak) yetiştirilir. Bu ifadeler tahminidir.

5- Köylü, kendisi için tahıl, nohut, pekmez, bakliyatlar, patates, domates soğan, patlıcan v.s.

Köyde satılan mallar; fasulye, ceviz, kayısı çekirdeği, armut, giyim eşyası, bakkaliye malları, marangoz ve demircilerin yaptığı eşyalar v.s.

6) Köylü dışarıdan pirinç, makarna, şeker, tuz, sanayi malları, mobilya v.b. satın alırlar.

7) Köyde para dışında mübadele vasıtası yoktur. Yalnız komşular birbirlerinden ödünç bir şeyler alıp verirken bir tas, üç teneke gibi aldığını ölçer ve sonra geri verirler.

 

1. B) Ekilen toprağın genişliği ve işletme vasıtaları.

1- Toprağın genişliği

1. Köyün ekilen toprakları yekûn olarak 17 bin dönümdür.

2. Bir çiftçi ailesine düşen ortalama arazi 57 dönümdür.

3. Bir ailenin geçinmesi için asgari ve ortalama olarak 100 dönüm araziye ihtiyacı vardır.

 

1- Köyde toprağı olmayan 6 aile vardır

2- Toprağı ortalamanın altında olan aile sayısı (….)

3- Toprağı ortalamaya uygun olan aile sayısı (…)

4- Toprağı ortalamanın üzerinde olan aile sayısı(….). (İncelemeyi yaptığım tarihlerde, bu konularda bilgi edinemedim.)

 

2-Toprağın İşletme Tarzı

1. a) Toprak, daha çok toprak sahibi ve çocukları tarafından işletilir.

2. b) Toprak, gündelikçi kullanılarak sahibi tarafından da işletilir.

3. c) Kiracı tarafından da işletilir.

ç) Köyümüzde, köy toprağının %80 kadarı sahipleri tarafından, %15 ortakçı tarafından, %5’te gündelikçiler tarafından işlenir. Gündelikçi olarak şöyle işletilir. Toprağın sahibi toprağı bir motorcuya sürdürür, biçerdövere biçtirir.

1. e) Sahibi tarafından işletilen toprak …. Dönümdür.

    Ortakçı tarafından ekilen toprak …. Dönümdür

    Gündelikçi tarafından işletilen toprak …. Dönümdür. (İncelemeyi yaptığım dönemde bu konularda rakamsal bilgi edinemedim.)

1. f) Toprağın, sahibi ve çocukları tarafından işletilmesi haricinde toprak işleyenler.

1) Çevre köylerdendir

2) Hizmetleri geçicidir.

3) Emekleri karşılığından ürün ortaktır ya da para karşılığında yapılır.

4) Aldıklarından bir şey artıramıyorlarsa, başka tarlalarda da ekim yaparlarsa artırırlar.

5) Ortakçıların kendi toprakları da vardır.

6) Ortakçılar kendi topraklarında da çalışırlar.

 

1. g) Önceleri arazinin işletme şekli böyle değildi, herkes kendi toprağını işlerdi. Son yıllarda çiftçilerin yabancı ülkelere gitmeleri, ortakçı işletmeciliğinin çıkmasına sebep oldu.

1) Ortakçılık şeklinde işletmeciliğe, arazi verimi değil, küçüklüğü vb. etkilidir.

2) Arazinin parçalanışı buna sebepti. Zira aile geçimini az bir topraktan sağlayamıyor başka işler yapıyor, ya da tüccardır. Toprağı üzerinde bulunmamaktadır.

3) Ekili arazinin azlığı da buna sebeptir.

4) Köy nüfusu çok fakat toprakla meşgul olan azdır.

5) Örf ve adetlerin bir etkisi yoktur. Köyümüzde hem kadın, hem erkek çalışır. Yabancı ülkelere giden işçi ailelerinin bir kısmı köyden ayrılmakta ve toprakları köyde kalmakta böylece toprağın ortakçıya verilmesine gerekmiştir.

 

3-Köyde Kullanılan Üretim Vasıtaları ve Üretim Tekniği

Köyde kullanılan üretim vasıtaları pulluk, tırpan, sınai gübre, tabii gübredir. Köyde küçük iptidai işletme hakimdir.

4- Yardımcı İşler

 

Ailesini geçindirecek kadar toprağa sahip olamayan aileler, komşu köylerde, kendi köylerinde işçilik ve çevre köylerde sanatkârlık (berberlik gibi) yaparlar. Komşu şehirlerde, inşaatlarda çalışırlar. Çevre köylerde ve büyük şehirlerde yaz ayları boyunca iş bulabildikleri yerlerde çalışırlar.

 

C-  Ticaret Hayatı

1. Ulaşım; eskiden beri bütün köy ve şehirlerle bağlantısı vardır. Motorlu taşıtlarla ulaşım yapılır, yeni sayılmaz.

2. Ulaşım vasıtalarının bölge ekonomisine tesirleri fazladır. Köyde yetiştirilen ürün pazarlara kolayca nakledebiliyor, mesela mevsiminde yetiştirilen ürünler, haftada bir ya da iki kamyonla Ankara’ya, tazeliğini yitirmeden ulaştırılıyor, ihtiyaç giderme süreci kısa oluyor, herhangi bir yere çabucak gidilip gelinebiliyor.

3. Köylü, mallarının bir kısmını (ceviz, armut, fasulye, gibileri) köye gelen tüccar ya da köyde bulunan birine satar. Taze fasulye haftanın salı günlerinde köyde 5 yada 6 kişi tarafından satın alınır. Ankara Toptancı Hali’ne satılmaya götürülür.

4. Köylü, Kaman’ın haftada bir çarşamba günleri olan pazarına domates, soğan, patlıcan, biber, kayısı çekirdeği vb. ürünleri kendisi götürüp satar.

5. Satılacak olan mallar minibüs, kamyonet ve benzeri araçlarla nakledilir.

6. a) Üretici malını Kaman’a götürürse değerinden doğruca tüketiciye satar.

7. b) Üretici ürünleri köyde satarsa toptancıya satar.

8. c) Üretici üzümleri köyde bulunan Kalkınma Kooperatifi’ne de satar.

ç) Köyde bir “Kalkınma Kooperatifi” vardır. Ancak ürünleri uygun fiyatla almaktadır.

6. Köylü Pazarda

7. a) Sebze, domates, taze fasulye, armut, patlıcan biber, pekmez ve kayısı çekirdeği satar.

8. b) Mahsulüm nakli esnasında bir güçlükle karşılaşmamaktadır.

9. c) Köylü mahsulün karşılığını aldığı kanaatinde değildir. Şikayetleri vardır. Mesela salı ve çarşamba günleri haricindeki günlerde Kaman’da fiyatlı olan sebzeler salı ve çarşamba günü fiyatı düşmekte böylece mahsul para etmemektedir.

10. Mallar mahsul olgunlaştıktan sonra satılırlar,

11. a) Toptancı bedeli malı alınca verir, ancak toptancı bu bedeli birkaç hafta sonra da verebilir ya da toptancıdan bazı şeyler satın alınır. Mesela yün gibi.

12. b) Ürünün bedeli o anki piyasa durumuna göre tespit edilir.

13. c) Tüccar kredi vermez, ancak mallar toplanmadan birkaç hafta önce üreticiden mal almak için üreticiye kaparo verirler, bu da iki, üç yüz lirayı geçmez.

ç) Mahsuller köy dışındaki bir toptancıya şöyle götürülmektedir. Aslen köyden olup, Kaman’da oturan tüccarlara malları verirler. Bu da ya köyde ya da Kaman’da teslim şeklindedir.

Toptancı köylüye kredi vermez.

8.

1. a) Kooperatifin kurulduğu zamanlarda veya çalışmaya başlamadan öncesi ile sonrası

            arasında pek bir fark görülmemektedir. Ancak ürünlerin satışı biraz daha

            kolaylaştı. Bu da önemli sayılmaz.

1. b) Kooperatif üzümü olgunlaşınca alır. Verdiği fiyatlar piyasanın üzerinde değildir.

     Kooperatif üzümün konulacağı küfeleri köylüye dağıtır. Üzümler toplanıp

     küfeye doldurulur. Küfeleri kamyonlar toplar, bu şekilde satılan malın hepsi

     şarap fabrikalarına gönderilir, köylümüm kârı taşıma zahmetinden

     kurtulmasıdır.

1. c) Köyde bir kalkınma kooperatifi vardır. Bu kooperatif sadece üzümü değerlendirir.

            Aracılık yapmak, suretiyle alıp fabrikaya devrederler. Bu kooperatif bir de yurt

            dışına işçi göndermeye aracılık eder.

 

9. Köyde Kredi Hareketleri

10. a) Köylü ihtiyaç hissettiği krediyi yardımlaşma kaynaklarından faizsiz olarak akraba

ve dostlarından, ayrıca faizli olarak da Ziraat Bankasından ve tefeciden temin eder.

 

 

1. b)

1) Köylü aldığı krediye karşılık verdiği faiz tefeciye %12 dir.

2) Kredi süresi, bankadan alınırsa altı aylık ya da bir senelik, tefeciden alınırsa

aylık, 3 aylık, 6 aylık ve bir senelik, faizsiz alınırsa birkaç haftaya ya da birkaç

ay sonra verilir.

3) Köylü borcunu ödemezse icraya verilir. Senetsiz yani ödünç ise bazı

huzursuzluklara sebep olunur.

4) Banka krediyi eldeki araziye göre vermektedir. Tefeci bir kefil olunca verir.

Ödünç alınıp vermede herhangi bir şey aranmaz.

5) Köylü kredinin veriliş şartlarından memnun değildir. Özellikle bankanın az

kredi vermesinden, tefecinin yüksek faizle para vermesinden şikayetçidir.

1. c) Köylü burada zikredilen her üç halde de kredi olarak ihtiyacını hisseder. Ayrıca

düğün yapmada, yabancı ülkelere gidileceği zaman harcanan masraflar için

tarla alma gibi hallerde görülür.

      ç) Kredi bulmakta köylü çok sıkıntı çekmektedir. Çoğu kefil bulamaz çünkü diğer

köylüler de aynı durumdadır. Bulsa bile faiz oranı çok fazladır, alı şartları çok

kez aleyhinedir.

 

Ç-  Köyde Tüketim

1. Köyde tüketilen ve kullanılan maddeler.

2. a) Mesken ve Ev Eşyası

  (1) Mesken inşaatlarında kullanılan maddeler (kereste, kerpiç, taş tuğla, demir, cam, çimento, kireç, kum, vs.) hayvan barınağı içinde aynı şeyler kullanılır.

(2) Evde kullanılan eşyalar

1. a) Yer döşemesi olarak halı, kilim, minder, yastık, hasır vs.

2. b) Mutfak eşyası olarak tencere, tava, ibrik, kazan, kaşık, düdüklü tencere, büten gaz (mobilgaz, milangaz, aygaz, likitgaz vs.) çinko kaplar, porselen tabaklar vb.

3. c) Yatmak ve istirahat için, yatak (yünden yapılmış döşek, yorgan, yastık), karyola, divan, masa, sandalye, minder, yastık vs.

4. b) Yiyecek

1) Köyde sabahları çay içilmekte, bunun yanında peynir, sanayağı, zeytin yenir. Öğle ve akşam yemeklerinde aynı cins yemekler yenir. Bulgur pilav, çorba patates, fasulye, patlıcan, yemekleri, makarna, mantı, yazın yoğurtlu ve  sütlü yemekler ve içecekler, yemeklerin yanında meyveler, kavun, karpuz, salata vs. yenir.

2) Evlerde kış mevsiminde buğday, yağ (kuyruk, tereyağı ya da vita, ufa, yağı) kendilerinin imal ettiği peynir, patates (kışın toprakta eşilen kuyularda saklı), kuru soğan, kurutulmuş fasulye, kurutulmuş patlıcan, biber, domates, yazın toplanıp kurutulmuş cacık (madımak cacığı), un, ceviz, badem, kurutulmuş erik, kayısı, armut kakı vb.

Burada buğday, köyün çoğunluğu tarafından yıllık olarak depo edilir.

1. c) Giyecek

1) Erkekler; elbise olarak pantolon, ceket, gömlek, şapka, yünden örülmüş ve naylon çorap, mest lastiği, iskarpin, naylon ayakkabı, kravat vs.

Kadınlar; entari, kazak, fanila, çorap, etek, iskarpin, bluz, gömlek, lastik ayakkabı, naylondan yapılan pantolon, ihtiyar kadınlar üç etek, şal, geniş  şalvarlıdan giyerler, ayrıca gecelikler, pijama vs. kullanırlar.

Çocuk giyim eşyaları; pantolon, entari, bluz, iskarpin, ve naylon ayakkabı, yünlü ve pamuklu dokumalar vs.

2) Bu giyecekler naylon, pamuklu ve yündendir.

3) Her ferdin en az bir takım elbisesi vardır.

ç) Isıtma Ve Işıklandırma

1) Köyde ısıtmada odun, kömür kullanılır.

2) Işıklandırmada köyün %85 elektrik lambası, %15 kadarı da gaz lambasından faydalanılır.

     

1. d) Sıhhati Koruma

1) Sıhhati korumada köylü dikkatli sayılır. Çocuklar hastalanınca çoğunlukla doktora götürülür. Bazı hastalıklar bakımından zamanla iyileşmesi beklenir. Koca karı ilaçlarına ve tavsiyelerine de uyulduğu olur.

2) Kadınlar ise Kaman’a ya da Kırşehir’e hastaneye-doktora götürülür

3) Hasta şehre minibüsle götürülür, kış ve yaz araba daima mevcuttur. Köyde ilaç olarak aspirin, gripin, open, panelgine, dermojen, şurup ve damlalar, penisilin kullanılır.

4) Köyde ebe ve sağlık memuru yoktur.

 

1. e) Eğlence Ve Oyun

1) Köyde düğünlerde erkekler halay çeker, bazı oda oyunları oynarlar.  Kadınlar ise kendi aralarında def çalarak oyun oynarlar.

2) Köyde kullanılan giyecek ve yiyeceklerin bir kısmı, ev donatım eşyaları, kömür dışarıdan alınır, bu eşyalar Ankara’dan, Kırşehir’den ve Kaman kazasından temin edilir, kömür ise köye kamyonla kömür getirenlerden alınır.

3) Tüketilen malların zengin, fakir ve arta halli zümreler arasında, kullanılan malların cinsi ve kalitesi yönünden bir fark yoktur. Yalnız ev donatımında kullanılan eşyalar arasında fark vardır.

 

D- Köyün Ekonomik Problemleri

1. a) Köyde ıslah edilebilecek arazi mevcuttur, bu araziler daha iyi sulanıp, gübrelenip sürülürse verin daha da artar.

2. b) İşletmede olan her hangi bir arazının verimini artıracak tadbirler alınmamaktadır.

3. c) Köy tarımla uğraşmaktadır. Küçük baş hayvancılığa elverişlidir. Hayvancılık hayvanı dağlarda başı boş otlatmakla yapılır. Bu da elverişli bir yol değildir. Köyde kaçakçılık ta çık iyi gelir getiren bir geçim kaynağıdır, ilmi ve bilinçli olarak yapılırsa çok faydalı olabilir üstelik köyün hem ağaçlandırılması sağlanır. Hem erezyon önenir. Cevizde iyi yetişmektedir. Boş arazilere ceviz ya da badem ağacı dirilerek hem arazı ağaçlandırılır hem de bunların meyvelerinden faydalanılır.

ç) Yeraltı sulardan istifade edilmemektedir. Fakat erek artezyen kuyusu olarak, gerek başka yıllarla faydalanmak mümkündür.

1. d) Bu ıslahın yapılabilmesi için köyde herhangi bir teşebbüs görülmemiştir.

2. e) Bu konuda hükümetten de yardım görülmemiştir.

 

2- Mahsüllerin Kıymetlendirilmesi

2. a) Köylü mahsulü değerlendiriyor sayabilir. Kuru fasulyenin kilesi (iki çinik) 130-150 TL. satılmaktadır. Taze fasulyenin kilosunu 40 ile 80 kuruş arasında satabilmektedir. (1973 yılında fasulyenin az olması dolayısıyla  fasulyenin kilosu 2.5 liradan aşağı düşmemektedir.) Cevizin 1000 tanesi 60-70 Liraya, satılmaktadır. Kuru soğanın kilosu 100-150 kuruşa satılmaktadır.

3. b) Bu mahsullerin çoğu satılmak suretiyle değerlendirilmektedir.

4. c) Mahsulün bir kısmı iyi satılıyor (kuru fasulye) bir kısmı ise değerlendirilemiyor. Bunlarda da tam değerlendirebilmek için şu tedbirler düşünülebilir.

1) Bazı ürünleri konserve yapmakla

2) Mahalli pazarlarda bir ürüne belli bir fiyat tespit etmekle (bu iş  pazarın dahil olduğu belediye tarafından yapılabilir)

3) Köyde bulunan kooperatifin, verimi artırıcı tedbirlere öncülük etmesi ve ürünleri mahalli pazarlara toptan sevk etmesi vs.

 

3) Köydeki ailelerin 10 kadarının yüksek geliri vardır.  Bir ailenin yıllık geliri 4-5 bin lirayı bulmazken diğer bir ailenin yıllık geliri 50-60 bil lirayı bulmaktadır. Köy halkı arasında sosyal ilişkileri bozacak mera ve benzeri sebeplerden ihtilaf yoktur.

 

4) Köyde büyük bir  su kaynağı yoktur. her aile kendi toprağından çıkardığı suyu kullanmaktadır.

 

5) Ağır borç şartları altında olanlar azdır. Bazılarının alacaklısı %80 ve %120  ye varan faizle para veren tefecilerdir.

 

 

III- KÖYÜN SOSYAL YAPISI

A-  Aile İncelemesi

1- Aile Efradı

1. a) köyde kalabalık aileler vardır. En kalabalık aileler 12-13 kişidir.

2. b) Aynı çatı altında oturanlar anne, baba, büyük anne, büyük baba, ile çocuklardır.

3. c) Aynı çatı altında oturmayıp ta birliklerini muhafaza eden 2-3 aile vardır. Bunların bütünlüğü ekonomiktir.

ç) 6 çocuklu aileler ekseriyeti teşkil etmektedir.

1. d) Doğum normal sayılır. Bazı ailelerin çocukları çoktur. Bu aileler dışında doğumun fazlalığının şikayet eden aileler görülmez.

2. e) Zengin ailelerin fakir aileler arasında çocuk farkı yoktur.

3. f) Evlenen kız ve erkek, ailelerinden ayrı yaşarlar. Ancak evlenen erkek 3-5 yıl daha babasının yanında kalır. Evlenen erkek ailenin en küçük ferdi ise babasının yanında kalır.

2-  

1. a) 1) Baba çocukları üzerinde koruyuculuğunu gösterir. Babanın otoritesini

çocuklar tanır.

2) Çocuklar evleninceye kadar baba evinde kalır.

3) Yetişmiş oğullar baba ya da ana yanında iseler aile giderine ortaktırlar.

4) Anne ve babalarından ayrılanlar ya işçi olmaktadırlar ya da başka bir iş tutmaktadırlar. Memur yada yabancı ülkelerde işçi olarak kazançlarının bir kısmını ana ve balalarına verirler. Bu halin devamında belli bir yaş ve zaman yoktur.

 

1. b) İşçi olanlar köyde kalmakta, memur olanlar ayrılmaktadır.

2. c) Memur olmak isteyenlerin özellikle bir iş nevi seçimi yoktur, devletten maaş alabilme düşüncesi hakimdir.

ç) İşçi olarak çalışanların bir kısmı memleket haricine çıkarlar. Gittikleri yerde işçilik yapar ya da bir sanatta çalışırlar.

1. d) İş bulmakta, hemşerileri yardım eterse çabuk iş bulur etmezlerse yine bulurlar. Ancak zaman kaybı olur. İşsiz kalana rastlanılmamıştır.

2. e) Bir müddet sonra memleketlerine (3-5 yıl sonra) dönerler. Döndüklerinde ya bir işte çalışırlar. Ya da başka bir yere tekrar giderler. Gitmeyenler (yabancı ülkelerde çalışmış ise) köy işini pek tutmazlar. Yabancı ülkelerden gelenler ilk yıllarda kendilerini, işbilir gibi görür, başkalarını beğenmezler. 5-6 yıl sonra bu psikolojik durumdan kurtulurlar.

 

3- Muayyen Bir İşçi Ailenin Tetkiki

1. a)

(1) Baba halen Almanya’da işçi, annesi ve eşi vardır. Büyük çocuk marangöz

olup Kaman’da çalışmakta, ikinci çocuk Almanya’da babasının yanında, üçüncü çocuk Kaman’da makasçı çırağıdır. Dördüncü çocuk kız olup ortaokulda okumaktadır. Beşinci çocuk küçüktür. 1973-1974 döneminde ilkokula gidecektir, mali durumları iyidir.

(2)-Tetkik ettiğimiz ailenin baba ve ebeveyni  çiftçi idi. Beş çocuk sahibi imiş.

Bunların 4 tanesi ölmüştür. Onların çocukları işçi, sanatkar, ve çiftçidir. Büyük

anne ve büyük baba ölmüştür.

(3)-Çocuklardan ikisi sanatkar (büyük olanı evli) biri babasının yanında çalışmakta,

biri ortaokulda devam etmekte, diğeri de ilkokula gidecektir.

 

1. b) Aile içinde zuhur eden sıkıntı ve güçlükler aileye problem olmaktadır. Çocuk doğması, aileden birinin askere gitmesi normal karşılanmaktadır. Karşılaşılan güçlükler aile tarafından çözülmektedir.

 

4- Miras

1. a) Kanunun belirlediği işlemler haricinde bir miras sistemi yoktur. Ailenin toprağının bölünmemesi için kız çocukları ya bağışlar ya da karşılığında para alır. Bazen de hissesini para olarak alır. Ancak kız çocukları erkeklere nazaran daha az pay alır.

b)- Gayrimenkul malların parçalanmasına mani olmak için malların çocuklardan birine bırakılması kararlaştırılabilir. Ancak tabii olarak bunun bazı şartları vardır. Ya karşılığında para verirler ya da başka bir yerde ki arazi de bir diğerine bırakılır.

c)-Çocuklar yeni bir ev yapmak ya da bir iş tutmak için ana ve baba malına güvenirler.

 

5- Evlenme

1. a) Kızlar genellikle erken evlenmekte ya da evlendirilmektedir. İlkokulu bitirdikten 3-4 yıl sonra evlendirilmektedir. Evlenme yaşı, erkek çocuklar için normal sayılsa da erken evlenen de geç evlenenlerde vardır. Bu mali duruma göre değişir.

2. b) Nişanlılık süresi normalde 1 yıl sürer. Çoğu kez 6 aylık nişanlılık devresinden sonra gençler evlenir. Mesela; baharın nişanlanan güzün evlenir. Ancak tek tük de olsa uzun nişanlılık devresi yaşayanlarda olur. Bu da ekonomik imkansızlıkla ilgilidir.

3. c) Evlenecek gençlerin nişanlanmalarına karar verildiği gece çerezleri yenerek kutlanır. Kararlaştırılan bir günde de kız evinde yapılan bir törenle nişanlılık şerbeti içilir. Böylece nişanlandıkları ilan edilir. Bu törende hediye olarak para atılır, altın takılır.

d)-Nişanlılık süresince nişanlılar bir arada bulunmazlar, görüştürülmemeye çalışılır. Oğlanın annesi gelin kızı görmeye gider ve hediyesini götürür.

1. e) Köyümüzde kızlar anne ve babalarının seçtiği biriyle evlenirler. Oğlan için de bu geçerlidir. Ancak şimdi bu durum yavaş yavaş değişmektedir. Oğlanlar beğendiği kızı arkadaşları vasıtasıyla ya da doğrudan doğruya analarına bildirirler. Ana durumu babaya bildirir kız istenir. Okuyup da köyden ayrılanlar eşlerini kendileri seçiyor.

 

6- Geçinme

a)

(1)Yiyecek ve içecekler diğer memleketlerinin aynısıdır.

(2)Mesken ve ev eşyaları da aynıdır. Almanya’da çalışıp köye ev yapanlar ev eşyalarını  değişik alırlar. Buzdolabı. Fırın bütan gazlar, gardrop, , komodin, koltuk ve hatta televizyon gibi eşyalarına sahiptirler.

(3) Giyecek diğer memleketlerin aynısıdır.

(4) Sıhhati koruma bakımından her hangi bir farklılık yoktur.

(5) Özel oyun ve eğlenceler yoktur. Düğün ve bayramların dışında oyun ve eğlence zamanı yoktur.

 

7- Ailenin Bütçesi

Bu konuda bir inceleme yapılmadı.

B- Köyde Zümrelerin İncelenmesi

1-

a) Köyde kan birliği esasına dayılı zümreler vardır. Bunların belli başlıları şunlardır. İmamlar, Musalar, Ahmet Kâler, Samiler, Cipcikler, Aliosmanlar, Şıngıllar, Hallolar, Cücomarlar, Celiler, Kararazlar v.s.

1.  

 

1. b) Din, mezhep ve tarikat gibi esasa dayanan zümreler yoktur. Köyün hepsi müslüman ve Hanefidir.

 

1. c) Meslek Zümreleri

• Çiftçilerin hepsini yeter toprağı bulunan köylüler teşkil eder.

• İşçiler, toprağı olup da yabancı ülkelerde bulunan köylüler, toprağı olupta yetersiz olanlar, köyde ve başka yerlerde çalışanlardır.

• Hayvancılıkla meşgul olanlar azdır. Ancak hayvancılık çoğu aliler için ikinci yani yan gelirdir. Aslında her çiftçi ya da işçi ailenin aynı zamanda da hayvanı bulunur.

• Avcılıkla uğraşanlar 3-5 kişiden ibarettir. Bunlar da geçimlerini bundan sağlayan kişiler değildir. Hobi olarak yaparlar.

• Esnaflık ve küçük el sanatlarıyla uğraşanlar vardır. Boş gezen ya da işçilik yapan gençlerin çoğunluğunun birer sanatı vardır. (Berberlik, kalaycılık, ayakkabı tamirciliği, marangozluk,  terzilik vb.) Halen Yelek Köyünde çalışmakta olun, 4 kalaycı, 2 marangoz, 3 terzi, 7 bakkal dükkanı, 1 ayakkabı tamircisi, 3 kahve,  1 bakırcı, 2 demirci, 1 radyo tamircisi 1 çilingir (silah tamircisi) ayrıca yün, çekirdek, fasulye alıp satanlar, davar alıp satanlar, otomobil işletenler, aslen yelek köylü olup da Kamanda çalışan esnaflar vardır.

 

ç) Köyde aynı partiyi tutan gruplar vardır. Fakat köylü özellikle 12 Mart’tan sonra partilere karşı soğumuş, “aynı mal değil mi, hangisi olursa olsun aynı” demektedir.  

 

1. d) Yaş ve cins esasına dayalı zümreler de yoktur, Bazı olaylar karşısında “bu

gençlerin işi; bunu ancak ihtiyarlar yapar, kadınlar bunu bilmez kadın değil mi?” gibi sözler sarfedilse de bu bir sosyal zümre teşkil edilmesi anlamında değildir.

 2-

1. Yukarıda incelediğimiz gruplar zümre şuurundan yoksundurlar. İşçiler özellikle

yabancı ülkelerde çalışanlar hemen her ailede vardır. Çiftçiler  azalmakta olup çiftçilik makinalı tarıma kaymaktadır. Aynı ailenin kadınları toprağı da işler. Verdikleri oylara göre particiler vardır.

1. Bu zümrelerin belli toplantıları olmaz. Köylü düğünlerde bayramlarda, yağmur

duasında, ölüm vakasında, nikahta, nişan törenlerinde, mübarek gecelerde bir araya gelirler.

1. Toplantılar camide, cami avlusunda, harman yerinde, düğün nikah nişan gibi evin

olduğu yerde ve kahvelerde yapılır.

ç)  Bu toplantıların yapılışı o günün durumuna göredir. Düğün, bayram ya da köyün

bir meselesi sebebiyle toplanılır. Bu hususta herhangi bir anane yoktur. Ancak toplantılarda  ihtiyarlara öncelik tanınır. Namazı köyün imamı kıldırır.

 

1. d) Camiye köyün ihtiyarları ve orta yaşlıların az bir kısmı gider. Çoğunluk gitmek ister

ancak tembellikten gitmez. Ayrıca ezn ve ibadet aleyhinde alaycı tavır yakınanlar da olunca, yani ayıplayanın ayıplamasından dolayı camiye devam etmeyen (bir elin parmakları sayısınca) kişiler de vardır. (İleride bu kişiler yeniden kontrol edilecek)

 

1. e) Camiye giderek toplantıya katılanlar daha inançlıdır. Köylü şahsi menfaat

duygusuna sahiptirler ancak şahsi temayüllerini düşmanlığa dönüştürmezler, (İstisnaları elbette var.)

 

1. f) Almanya’daki İşçiler İse

1) Bir kısmı ahlâkını ve inancını  daha da kuvvetlendirdikleri halde bazıları geçmişlerini unutmuş bir haleti ruhiye içinde memleketlerine dönmektedirler. Dini tekniğe karşı diye suçlayanlar da çıkmaktadırlar.

2) Siyasi olarak sapık ideolojilere saplananlarda olmaktadır.

3) Çoğunluğunu toplum menfaatini şahsi menfaatinin üstünde tutanlar oluşturur.

4) Geleneklerinden kopanlara rastlanıyor.

 

1. Zümrelerin (işçi, çiftçi, memur, esnaf, vb) kanuni esaslara dayanan organizasyonları yoktur.

 

3- Köyde Zümrelerin Karşılıklı Münasebetleri

a)

(1) Zümre hangi partiyi tutarsa seçimlerde kendi partisinin adayını kazandırmaya çalışır. Köye dışarıdan gelenlerle zümre fertleri değil herkes ilgilenir.

 

(2) Köyün ekonomisine ve kalkınmasına zümreler ayrı ayrı değil hepsi katkıda bulunur, ancak yabancı ülkelerde çalışanların etkinliği daha fazladır.

(3) Köyün güvenilir ihtiyarlarının sözü dinlenir ve tutulur.

 

1. b) Hepsinin üzerinde ve hepsini içine alan zümre, Müslümanlıktır.

2. c) Bu zümreler arasındaki münasebet, dostluk, dayanışma ve yardımlaşma esasına

dayalıdır.

ç) Evlenemeyecek kadar fakir ya da kızı istediği halde almayanlar (ki bu olay 10

seneye yakındır 3-4 kere olmuştur) kız kaçırırlar. Bunlarda ekseriyetle sulh ve

anlaşma ile neticelenir.

     d) Aileler arasında yardımlaşma;

(1) Geliri az olan ailelere yakınları ya yardım ederler ya da bir işlerini yaptırarak para vermek suretiyle yardımlaşılır. Son yıllarda da fakir ya da geliri az olanlar Almanya’ya istek yapılmak suretiyle ya da kooperatiften ayrılan kontenjanda sırası  öne alınarak yabancı ülkelere gitmişlerdir.

(2) Ölüm halinde cenaze köylü tarafından kaldırılır. Diğer hallerde para ve yiyecek yardımı yapılır. Almanya’ya çalışmaya gidip te ölenler köylü para toplayarak ölen şahsın ailesine ödenir, ölen ferdin ailesi zenginse bu yardım pek yapılmaz.

(3) Köyde imce usulü var ise de artık kalkmış gibi. Herkes kendi işini genellikle kendi yapar. Bazı kabilelerde bağ bozumunda yardımlaşılır.

(4) Dini, milli ve ananevi toplantılara bütün köylü iştirak eder. Birbirlerini ziyaret ederler.

(5) Köyde köylü tarafından yapılan bir cami vardır. Okul, devlet köylü yardımlaşması ile yapılmıştır. Keza köye elektrik getirme işi, su getirme işi kooperatif binası köylüce yapılmıştır.

 

 

IV-KÖYÜN TOPLUCA İNCELENMESİ

A- Köyün Civar Köylerle Münasebeti

   1) Köyün civar köylerle münasebeti fazladır. Bilhassa Savcılı Parsa, Savcılı

Meryemkaşı, Akpınar ile münasebeti fazladır. Bu köyler bazı ihtiyaçlarını  köyümüzdan giderirler. Gerek bakkallardan yaptıkları alış veriş, gerek sanatkarlara verdikleri işler köye gelir getirmektedir. Savcılı Büyükoba ile münasebeti bu köylere göre azdır. Münasebetler dostçadır. Köy çevre yolların birleşiği noktadadır.  Köye dört yandan yol girmektedir. Köyle Savcılı Parsa arasında 30 yıl öncesinde bir mera ihtilafı olmuş, fakat şimdi böyle bir ihtilaf yoktur. ihtilaflar için meydana getirilen bir organizasyon da yoktur. Bu köylerle karşılıklı kız alıp verilir.

   2) Köy halkı kendi kaderiyle baş başadır. Alış-veriş yaptığı tüccarların (pahalı

mal satmasından) pahacı olmasından, malların kalitesiz ve çürük olmasından daima şikayetçidir.

   3)Köy milli meselelere çok bağlıdır. Kıbrıs meselesi ve Dış Türkler konusunda 

anlatıldığında hassasiyetini gösterir. Geçmişte Kıbrıs olayları ile ilgili olarak (kanlı Noel olayı) köylünü radyo başından ayrılmadığına tanık oldum. Tarihimize ilgi duyulur. Milli meseleleri basın ve yayın organlarından takip ederler.

   4)Köylümüz Avrupa’nın tekniğine hayrandır. Hayranlıklarına sebep,” biz bu

kadar uğraşıyoruz da neden yapamıyoruz da, onlar daha dün savaştan çıktı da bu kadar ilerlediler” olmaktadır. Almanya’daki işçilere göre “Onların ahlaklarından, toplum içindeki davranışlarından” hoşlanmazlar. Şuna da inanılmakta, “Türkün başını boş bırakmazsan onları da geçer” denilmekte ve her şeyin önünün çok bırakıldığı hissi hakimdir.

 

 B- Köyün Kültür Hayatı

            1) Köyde Okur Yazarlık: Köyün hemen hemen bütün erkekler, kadınların da bir kısmı okuma yazma bilmektedir. Yüzde olarak oranlanırsa (bir sayımla değil tahminen belirtiyorum) erkekler %95, Kadınlarda %30-40’e yakını okuma yazma bilmektedir.

     2) Tahsil Durumu:

Orta öğrenim yapanlar sanat okullarında 7 kişi, öğretmen

okulunda 5 kişi, Lise de 2 kişi, Ortaokulda tahmini 40 kişi, toplam olarak 60 kişiyi  (kız sanat okulunda  okuyanlarda) geçer.

 

      3) Yüksek öğrenim yapan halen bir kişi vardır. Oda  Gazi Eğitim Enstitüsü son sınıftadır. Ancak daha önceki yıllarda yüksek okul okumuş olanlar vardır. Bir de köyden olup da köy dışında yerleşmiş olan okuyan ve okumuşlar vardır ki onlar bu hesaplamada yoktur.           

 

 

        4) Kültür Merkezleri

1)Köyde kültür merkezi görevini yapan İlkokul ve cami vardır. Bu günki tarihi

itibariyle umuma açık bir köy odası yoktur. Köye getirilen gazeteler kahvelerde ve dükkanlarda okunur.

      2) Köyün kültür merkezinin ağırlığını okul teşkil etmektedir. Bilhassa okuma

yazma bilmeyen aileler çocuklarını okutup, kendileri gibi zorluk çekmemelerini istemektedirler.

 

     5- Kültür Vasıtaları

        1) Köyde Radyo, gazete, kitap gibi kültür vasıtalarının hepsi vardır. Radyo daha yaygındır. Her evde bir tane radyo vardır. Bazı evlerde hem radyo, hem de teyp, plak gibileri vardır. İki ailede ise televizyon vardır. Ancak henüz seyredilememektedir.

       2) Gençler arasında Tommiks, Teksas Tarkan, Sabuta, Karaoğlan gibi

resimli romanlar, tarihi ve polisiye romanlar fotoroman okunur. Köye her gün “Dünyada ve Türkiyede sabah, Hüriyet, Tercüman Günaydın gazeteleri gelir.

       6- Kültür Mahsülleri

1) Köyümüzde destan söyleyen kişiler vardı, şu anda hayatta değiller. Atasözleri

söylenir, Süleyman Çelebi’nin mevlidi okunur. Halktan bazı ihtiyarlar masal anlatırlar. Köyde misafirperverlik iyidir. Daha önceleri köy odaları vardı, bugün bu odalar işletilmemektedir. Köylü geleni memnun etmeye çalışır.

 

       2) Oyunlar

            a)Sportif oyanlarda futbol yaygındır.

     b)15 yıl kadar öncesinde karagöz oynatılırdı. Ben İlkoklda iken (1965 lerde) seyretmiştim.

1. c) Musikili oyunlardan düğünlerde çiftetelli, Kırşehir’in gülleri, Mevlana,

Mavilim, Zebom oy, kadınlar tarafından ise birçok oyunlar oynanır. Köyümüzde müzik aleti kullanan yok ancak Kaman’dan ya da başka yerlerden Abdallar gelerek düğünlerde Keman Davul zurna, saz çalarlar. (Bu hususta ayrıca bir derleme de yapılmıştır.)

      

       3) Ahlâki telakkiler

1. a) Köyde alkollü içki çok içilir, kumar oynayanlar az olsa da oynanır.

2. b) Kız kaçırma olaylarına az rastlanır. Son on senede 4 defa olmuştur. Sonu

            tatlıya bağlanır, ancak hoş karşılanmaz.

1. c) Hırsızlık yaygın değildir. Hırsızlık halk tarafından çok kötü karşılanır.

     Ancak köyümüz hırsızlık olaylarına maruz kalmıştır.

Not: Bu inceleme plana göre tamamlanabilmiş değildir. Eksik kalmıştır.  Aradan geçen zaman içinde köyün ekonomik, sosyal yapısı, kültür hayatında önemli değişiklikler olmuştur. Bunun tespiti için 2020 yılında yeniden bir inceleme yapılırsa, köyümüzün geçirdiği değişim ve gelişme ile hangi alanlarda da gerilediğinin tespiti mümkün olur.  Bu incelemede ortaya konulan bilgiler ya da yorumlar hatalı da olabilir, ancak çoğunlukla o zamandaki olaylar ve halkımızın davranış ve ifadeleri gözlenerek kanaatler ifade edilmiştir. Bu günkü hale göre yapılan bir inceleme değildir. Bu sebeple okuyanların kabul etmeyeceği hususlar olabilir ancak bu yazılanlar bu gün değil o zaman yazılmıştır.

Doğan ATAY

30.11.2020

Gölbaşı/ANKARA