![\"\"](\"https:\/\/lh4.googleusercontent.com\/-Y0Hn-M8OZuQ\/U5LMCdaO79I\/AAAAAAAABfs\/oAtt3k8P450\/w400-h207-no\/ESK%25C4%25B0+KAHVEHANE+1.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
“G\u00f6n\u00fcl ne kahve ister ne kahvehane,<\/em> \u201cBir kahvenin k\u0131rk y\u0131l hat\u0131r\u0131 vard\u0131r\u201d.<\/em> Osmanl\u0131 devrinde kahvehaneler, ruhsatlar\u0131 (okumahaneler) olarak verildi\u011finden, ana i\u015flevine d\u00f6nmeli, insanlar orada yiyip i\u00e7erken, gazete ve kitap okudu\u011fu k\u00fclt\u00fcr yuvas\u0131 olmal\u0131d\u0131r<\/p>\n Bu yaz\u0131m\u0131zda kahvehanelerle ilgili bir ara\u015ft\u0131rmam\u0131z\u0131 sunuyoruz. \u201c<\/em>K\u00f6m\u00fcr oluncaya kadar kavrulup yak\u0131lan nesnenin yeme i\u00e7mesi caiz de\u011fildir. Toplulukta i\u00e7ilmesi de H\u0131ristiyanlara benzemektedir. \u015eeriata uygun de\u011fildir ve s\u00f6z\u00fc edilen maddelerin zorla tutulup al\u0131konulmas\u0131 ve yok edilmesi gerekir<\/em>\u201d<\/em>. Hatta \u00f6ylesine bir uygulama yapt\u0131rd\u0131 ki kahve getiren gemileri y\u00fckleriyle birlikte \u0130stanbul limanlar\u0131nda bat\u0131rtt\u0131. Osmanl\u0131da her yenili\u011fe kar\u015f\u0131 buna benzer tepkiler g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, \u00e7o\u011funlukla din \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcp, \u201charam, g\u00fcnah\u201d<\/em> diye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lm\u0131\u015f. K\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcmde, Hat\u0131plar\u0131n \u201cAbdurrahman K\u00e2\u011fa\u2019n\u0131n (Abdurahman Kulaks\u0131z) k\u00f6y odas\u0131 vard\u0131. \u00d6zellikle ak\u015famlar\u0131 mahalle cemaati orada toplan\u0131rlar, birbirinden g\u00fczel sohbetler, konu\u015fmalar yap\u0131l\u0131rd\u0131. \u0130leri, ya\u015fl\u0131 cemaat hal\u0131 minderde otururlar; biz k\u00fc\u00e7\u00fckler de tahtaba\u015f denilen tahtadan yap\u0131lm\u0131\u015f seki gibi y\u00fcksekte kuru tahtada otururduk. Tahtaba\u015f\u0131n alt\u0131ndaki odun, tezeklerden birer par\u00e7a al\u0131p sobaya atard\u0131k; abdest le\u011fenini getirir, abdest alanlar\u0131n eline aya\u011f\u0131na ibrikle su d\u00f6kerdik; kahve fincanlar\u0131, bardaklar\u0131 y\u0131kard\u0131k vb i\u015fleri yapard\u0131k. O kuru tahtada oturmay\u0131 kendimize minnet sayar, konu\u015fulanlar\u0131 dinlerdik. \u0130\u015fte o zamanlar\u0131 Abdurrahman Ka\u011fa, nargile ile t\u00fct\u00fcn i\u00e7erdi. Nargilenin marpucundan a\u011fz\u0131 ile \u00e7ekince, nargilenin alt\u0131ndaki su tokurdarken, en \u00fcstteki t\u00f6mbeki\u201d denilen ate\u015fli t\u00fct\u00fcn parlard\u0131. Ben bir t\u00fcr ak\u0131l s\u0131r erdiremezdim, nargile tokurdad\u0131k\u00e7a su kabarc\u0131klan\u0131r, ate\u015f yanar su ile ate\u015f nas\u0131l olup da birbirine kar\u0131\u015fmaz diye \u015fa\u015far kal\u0131rd\u0131m.<\/p>\n S\u00f6\u011f\u00fct a\u011fac\u0131na biti\u015fik bir \u00e7e\u015fit mantar olurdu; i\u015fte o mantar\u0131n kurusu nargilede iyi yanm\u0131\u015f olmal\u0131 ki, beni ve bir iki akran\u0131m\u0131, elimize bir keser veririler \u201c\u00d6z\u201d dedi\u011fimiz dereye g\u00f6ndeririler, bu mantardan toplamam\u0131z\u0131 isterlerdi. Biz o mantar\u0131 s\u00f6\u011f\u00fct a\u011fac\u0131n\u0131n g\u00f6vdesinden keserle \u00e7\u0131kar\u0131p getirirdik, tahtaba\u015f\u0131n alt\u0131nda kurutup nargilede t\u00fct\u00fcn tutu\u015fturmada kullan\u0131rlard\u0131.<\/p>\n K\u00f6y kahvehaneleri ve \u00f6teki kahvehaneler, \u201ctembelhane\u201d olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kadar, halk, insanlar orada randevula\u015f\u0131r, orada dertle\u015firler, sorunlar\u0131n\u0131, \u00fclke sorunlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131rlar, her t\u00fcrl\u00fc soruna orada \u00e7are bulma\u011fa \u00e7aba g\u00f6sterirler, en az\u0131ndan bu sorunlar\u0131 tart\u0131\u015fa tart\u0131\u015fa dertlerinden, streslerinden kurtulmu\u015f olurlard\u0131.<\/p>\n <\/p>\n Eski kahvehanelerde t\u00fct\u00fcn ve nargile tiryakileri bron\u015fit illetine tutulmu\u015f olduklar\u0131ndan, bo\u011fula bo\u011fula be\u015f dakika \u00f6ks\u00fcrd\u00fckten sonra \u00e7\u0131karabildikleri bir balgam\u0131, e\u011fer terbiyeli bir adamlarsa peykenin \u00f6n\u00fcne b\u0131rakt\u0131klar\u0131 yemenilerinin alt\u0131na t\u00fck\u00fcr\u00fcr ve bu kadar terbiyeli ve d\u00fc\u015f\u00fcnceli tak\u0131mdan de\u011filseler \u201cTuuuu!\u201d diye ta kahvenin ortas\u0131na kadar f\u0131rlat\u0131rlar.<\/p>\n Afyon yiyenler, esrar \u00e7ekenler birer tarafa uyuklay\u0131p say\u0131klarlar. Battalgazi, Hamzaname, Siyer gibi kitaplar okutup dinleyerek e\u011flenmek laz\u0131m gelse, kitab\u0131 okumaya yeltenmi\u015f olan heceleye heceleye kekeleye kekeleye yine bir t\u00fcrl\u00fc s\u00f6kt\u00fcr\u00fcp \u00e7\u0131kartamad\u0131\u011f\u0131 yerlerde dinleyen insanlar\u0131n canlar\u0131n\u0131 s\u0131kard\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bile Kahvehanelere K\u0131raathane olarak ruhsat verilmektedir. 1940 l\u0131 y\u0131llarda ilkokullarda (1.s\u0131n\u0131flarda) K\u0131raat diye okuma kitaplar\u0131 vard\u0131. Acaba g\u00fcn\u00fcm\u00fcz kahvehaneleri ger\u00e7ekten birer okumahane midir? Ne yaz\u0131k ki, kahvehaneye gitmeyen ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z bile kitap okumuyor. lll. Murat zaman\u0131nda kahvenin yasak edilmesi i\u00e7in s\u0131k\u0131 tedbir al\u0131nd\u0131 ise de bununla ba\u015f edilemedi. Vaizler, m\u00fcft\u00fcler, yasa\u011f\u0131 yumu\u015fatmak i\u00e7in\u201ck\u00f6m\u00fcr derecesine gelmemi\u015fse, i\u00e7ilmesinde sak\u0131nca yoktur<\/em>\u201d der oldular.<\/p>\n <\/p>\n T\u00fct\u00fcn\u00fcn H 1009 M 1600 y\u0131l\u0131nda geldikten sonra da, kahvehanelerin \u00f6nemi ve say\u0131s\u0131 h\u0131zla artmaya ba\u015flad\u0131, i\u00e7ilen sigaralarla adeta birer kitle imha sil\u00e2h\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. K\u0131sa zamanda bu t\u00fcr yerler \u00f6nemli devlet memurlar\u0131 ve ilim adamlar\u0131n\u0131n u\u011frak yeri oldu. Bilmiyorlard\u0131 ki o kesif t\u00fct\u00fcn duman\u0131 kansere neden olan illetti. \u00d6l\u00fcmc\u00fcl veba yan\u0131nda, sebebi bilinmeyen hastal\u0131klar \u00f6l\u00fcmler art\u0131nca, bu h\u00e2l, \u0130sl\u00e2m \u00e2limleri taraf\u0131ndan zararl\u0131 g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flay\u0131nca, kahvehanelere kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir tenkit ba\u015flad\u0131. XVI. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda kahvehanelere kar\u015f\u0131 bir d\u00fc\u015fmanl\u0131k meydana geldi. Bunun sebebini, iyi vas\u0131flar\u0131n kaybolmas\u0131nda aramak gerekir. Ger\u00e7ekten kahvelerde kumar oynanmaya, soygunlar yap\u0131lmaya ve hatta adam \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeye ba\u015flanm\u0131\u015f, bu sebeple ger\u00e7ek tiryakiler, kahvelerin semtine u\u011framaz olmu\u015flard\u0131. Bu y\u00fczden III. Murat zaman\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan bir fermanla b\u00fct\u00fcn kahveler kapat\u0131ld\u0131. Gizli i\u015fletenler i\u00e7in t\u00fcrl\u00fc a\u011f\u0131r cezalar kondu. Fakat bu yasaklara pek fazla riayet edilmedi. Son olarak IV. Murad zaman\u0131nda bir fermanla t\u00fct\u00fcn ve kahve yasakland\u0131. Padi\u015fah bizzat tebdili k\u0131yafetle t\u00fct\u00fcn, i\u00e7ki takibine ba\u015flad\u0131. \u0130\u00e7ki ve kahvehane yasaklar\u0131na uymayan veya \u00f6yle san\u0131lan ki\u015filerden y\u00fcz bine yak\u0131n ki\u015finin bu devirde katledildi\u011fini, baz\u0131 kaynaklardan okumaktay\u0131z. Kahvehane: 43<\/p>\n \u0130nternet Cafe: 11 \u0130nternet kafe say\u0131s\u0131: 2,<\/p>\n \u00d6\u011fretmen evi say\u0131s\u0131 1: K\u00fct\u00fcphane say\u0131s\u0131: 1 Yemen\u2019den \u0130slam \u00fclkelerine yay\u0131lan kahve, sonralar\u0131 Kahire, Ba\u011fdat ve Mekke’ye yay\u0131l\u0131yor. Osmanl\u0131 ile de Avrupa ya ge\u00e7iyor. Kahvenin yap\u0131lmas\u0131 ayr\u0131 h\u00fcner i\u015fidir. Cezve se\u00e7iminden k\u0131s\u0131k ate\u015fte haz\u0131rlan\u0131\u015f\u0131na, fincanlara yava\u015f d\u00f6k\u00fclmesinden, t\u00f6rensel bir dikkatle ufak ufak yudumlanmas\u0131na kadar ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir gelenektir T\u00fcrk kahvesi i\u00e7mek. \u00c7o\u011fu ailede al\u0131\u015fkanl\u0131k haline gelen ak\u015fam yemeklerinden sonra i\u00e7ilen kahve, huzur vericidir. K\u0131z isteme s\u0131ras\u0131nda ise sayg\u0131 ifade ederken k\u00f6p\u00fckl\u00fc olan kahve, istenen k\u0131z taraf\u0131ndan pi\u015firilerek el becerisinin g\u00f6stergesi olarak kabul edilir. Ev toplant\u0131lar\u0131nda han\u0131mlar aras\u0131nda pi\u015firilen kahve sonunda ters d\u00f6nm\u00fc\u015f kahve fincanlar\u0131 bak\u0131lacak fallara i\u015faret ederek i\u00e7ilen kahvenin amac\u0131n\u0131 sergiler. Gelen misafire \u00f6nce bir fincan kahve ikram etmek makbuld\u00fcr. D\u00fcnyaya Afrika’dan yay\u0131lan kahve, kahve a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6\u011f\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f tohumlar\u0131ndan haz\u0131rlan\u0131r. \u00c7ekirdeklerin ilk olarak, kahve a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n kendili\u011finden yeti\u015fti\u011fi Etiyopya’da kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 san\u0131l\u0131yor. Bir efsaneye g\u00f6re de kahve \u00e7ekirde\u011finin de\u011ferini ilk kez \u0130S. 9. Arabistan’da bir \u00e7oban ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. Kahvenin ilk yeti\u015ftirildi\u011fi yer Arabistan’d\u0131r. 15. y\u00fczy\u0131lda Arabistan’\u0131n g\u00fcney kesimlerinde ve Yemen’de ba\u015flayan kahve tar\u0131m\u0131yla birlikte kahve i\u00e7me al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6ylesine art\u0131yor ki, bat\u0131ya do\u011fru h\u0131zla yay\u0131larak 16. y\u00fczy\u0131lda T\u00fcrkiye’ye oradan da17. y\u00fczy\u0131lda Avrupa \u00fclkelerine ula\u015f\u0131yor K\u0131raathaneler, \u0130stanbul’da \u00e7o\u011funlukla Sultanahmet’ten Aksaray’a uzanan ana caddede yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu b\u00f6lgenin sosyal dokusunu olu\u015fturan b\u00fcrokrat, esnaf ve entelekt\u00fcel z\u00fcmreleri, k\u0131raathanelerin temsil etti\u011fi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn de muhtevas\u0131n\u0131 belirlemi\u015ftir. Bu k\u0131raathaneler bir taraftan okuma mek\u00e2n\u0131 niteli\u011fini ta\u015f\u0131rken, di\u011fer taraftan Ramazan ay\u0131ndaki karag\u00f6z g\u00f6sterileri, musiki fas\u0131llar\u0131 ile de son d\u00f6nem k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olmu\u015ftur. Bahsetti\u011fimiz t\u00fcrden mek\u00e2nlar daha \u00e7ok bir edebiyat mahfili olan k\u0131raathane h\u00fckm\u00fcndedir. Bu kadar yo\u011fun ve sistematik olmamakla birlikte, umumun vakit ge\u00e7irdi\u011fi baz\u0131 kahvehane sahipleri, g\u00fcnl\u00fck gazete ve k\u00fc\u00e7\u00fck bir kitapl\u0131k bulundurmaya gayret eder ve m\u00fc\u015fteri \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlard\u0131. Hatta se\u00e7kin bir m\u00fc\u015fteri tabakas\u0131n\u0131 d\u00fckk\u00e2n\u0131na \u00e7ekmek isteyen baz\u0131 kahvehane sahipleri, kimi zaman bu durumu suiistimal ederek, tabelalar\u0131na “k\u0131raathane” yazarlard\u0131. Maalesef bu anlay\u0131\u015fla, bug\u00fcn de i\u00e7inde kumar oynand\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde k\u0131raathane ismi verilen yerler \u00e7oktur. Baz\u0131 edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z, kahvehanelerde olu\u015fan bu k\u00fclt\u00fcrel birikime dikkat \u00e7ekmi\u015flerdir. Yahya Kemal, Emirgan’daki \u00c7\u0131naralt\u0131 Kahvehane-si’nden bahsederken, oran\u0131n s\u00fck\u00fbnetini, Bo\u011faz’dan esen poyraz serinli\u011findeki yaprak seslerini, g\u00f6nl\u00fcn\u00fcn sular\u0131n musikisine dalmas\u0131n\u0131 anlat\u0131r. Samiha Ayverdi, \u0130stanbul Geceleri isimli kitab\u0131nda, \u0130stanbul kahvehanelerini “musanna divanhaneleri and\u0131ran geni\u015f, ferah tavan\u0131ndan duvar\u0131na kadar her k\u00f6\u015fesi en usta kalemk\u00e2rlar\u0131n, oymac\u0131lar\u0131n elinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f, yald\u0131zl\u0131 nak\u0131\u015fl\u0131, \u015firvanl\u0131 havuzlu, bir yandan \u00e7ubuk i\u00e7ilip, bir yandan en parlak \u015fiir, edebiyat ve musiki meclislerine sahne” mek\u00e2nlar olarak sunmaktad\u0131r. <\/p>\n <\/p>\n Cevat Kulaks\u0131z<\/p>\n ckulaksizster@gmail.com<\/p>\n ________________________________________________________________________________________________ 1-Pe\u00e7evi Tarihi Cilt:1 Sf: 258 “G\u00f6n\u00fcl ne kahve ister ne kahvehane, G\u00f6n\u00fcl bir dost ister kahve bahane” \u201cBir kahvenin k\u0131rk y\u0131l hat\u0131r\u0131 vard\u0131r\u201d. Yurdumuzda binlerce kahvehane bulunmaktad\u0131r. Bu kahvehaneler, insanlar\u0131n topland\u0131klar\u0131, dinlenip e\u011flendikleri, \u00e7e\u015fitli sorunlar\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bir bak\u0131ma eski k\u00f6y odalar\u0131 i\u015flevini g\u00f6rmektedir. \u0130lk bak\u0131\u015fta tembelhane gibi g\u00f6r\u00fcnse de, insanlar\u0131n, \u00f6zellikle k\u00f6y ve kasabalarda sosyal ili\u015fkilerini sa\u011flad\u0131klar\u0131 bir sosyal kurum niteli\u011fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde; nice nutuklar\u0131n at\u0131ld\u0131\u011f\u0131, siyasal toplant\u0131 ve kongrelerin, g\u00f6sterilerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerdir. Ancak, i\u00e7ilen sigara ile t\u00fcm kahvehaneler adeta bir akci\u011fer kanser \u00fcretim merkezi gibi idi. Fakat son \u00e7\u0131kan yasa ile birlikte Avrupa\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerinde kahvehaneler d\u00e2hil, t\u00fcm kapal\u0131 alanlarda sigara i\u00e7imi yasaklan\u0131yor. Kahvehane gibi kapal\u0131 alanlarda sigara i\u00e7enlere her y\u0131l de\u011fi\u015fen oranlarda, yere izmarit atanlara para cezas\u0131 verilme\u011fe ba\u015fland\u0131. Osmanl\u0131 devrinde kahvehaneler, ruhsatlar\u0131 (okumahaneler) olarak verildi\u011finden, ana i\u015flevine d\u00f6nmeli, insanlar orada yiyip i\u00e7erken, gazete ve kitap okudu\u011fu k\u00fclt\u00fcr yuvas\u0131 olmal\u0131d\u0131r Bu yaz\u0131m\u0131zda kahvehanelerle ilgili bir ara\u015ft\u0131rmam\u0131z\u0131 sunuyoruz. \u0130LK KAHVEHANE: 1543 y\u0131l\u0131nda gemilerle \u0130stanbul\u2019a ilk kahve getirildi ve \u0130stanbul\u2019lular\u0131n dama\u011f\u0131 yeni bir zevk tatt\u0131. Olay \u0130stanbul\u2019da ayr\u0131 bir heyecan yaratt\u0131, birtak\u0131m hocalar softalar Yemen de yeti\u015ftirilip peygamberin bile i\u00e7ti\u011fi kahveye haramd\u0131r diyerek tepki g\u00f6sterdiler. Akl\u0131 ba\u015f\u0131nda bilginlerden say\u0131lan devrin \u015eeyh\u00fclisl\u00e2m\u0131 Ebussuud Efendi \u015f\u00f6yle bir fetva \u00e7\u0131kard\u0131: \u201cK\u00f6m\u00fcr oluncaya kadar kavrulup yak\u0131lan nesnenin yeme i\u00e7mesi caiz de\u011fildir. Toplulukta i\u00e7ilmesi de H\u0131ristiyanlara benzemektedir. \u015eeriata uygun de\u011fildir ve s\u00f6z\u00fc edilen maddelerin zorla tutulup al\u0131konulmas\u0131 ve yok edilmesi gerekir\u201d. Hatta \u00f6ylesine bir uygulama yapt\u0131rd\u0131 ki kahve getiren gemileri y\u00fckleriyle birlikte \u0130stanbul limanlar\u0131nda bat\u0131rtt\u0131. Osmanl\u0131da her yenili\u011fe kar\u015f\u0131 buna benzer tepkiler g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, \u00e7o\u011funlukla din \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcp, \u201charam, g\u00fcnah\u201d diye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lm\u0131\u015f. \u0130stanbul un 1453 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkler taraf\u0131ndan al\u0131nmas\u0131 ile T\u00fcrkler, \u0130stanbul un Galata da ya\u015fayan Rum, Ermeni, Yahudi\u2019lerden i\u00e7ki i\u00e7meyi, genelevini, M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrklerin pek bilmedi\u011fi e\u011flence sefahat ya\u015fam\u0131n\u0131 da tan\u0131d\u0131lar. \u0130stanbul\u2019un K\u00e2\u011f\u0131thane gibi dere kenar\u0131ndaki m\u00fcmbit, verimli arazilerinde yerli az\u0131nl\u0131klar\u0131n \u015farap yapt\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u00fcm ba\u011flar\u0131, \u015farap imalathaneleri vard\u0131. T\u00fcrkler de bu i\u00e7ki \u00e2lemlerine yava\u015f yava\u015f al\u0131\u015fmaya ba\u015flay\u0131nca, 1512-1520 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda i\u00e7ki kullan\u0131m\u0131n\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131yla, \u0130stanbul da meyhanelerin a\u00e7\u0131lmas\u0131na resmen izin verilir. Bal\u0131kpazar\u0131, Zindankap\u0131, Asmaalt\u0131, Ketenciler, Mahmutpa\u015fa, Tavukpazar\u0131, Gedikpa\u015fa, Yenikap\u0131, Kumkap\u0131, Samatya, Langa, Balat, Yedikule, Galata, Beyo\u011flu, Kad\u0131k\u00f6y meyhaneleri ile \u00fcn kazan\u0131r. H 962 M 1554 y\u0131l\u0131nda El-H\u00e2kim adl\u0131 biri Halep\u2019ten, \u015eemsi adl\u0131 biri de \u015eam\u2019dan \u0130stanbul\u2019a kahve getirmi\u015fler, Tahtakale\u2019de bir k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fckk\u00e2n a\u00e7\u0131p kahveyi pi\u015firerek halka satmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. T\u00fcrk tarih\u00e7isi \u0130brahim Pe\u00e7evi (1574-1650) tarihinde \u015f\u00f6yle yazmaktad\u0131r: “962\/1554-55 y\u0131l\u0131nda, Halepli Hakem ad\u0131nda bir t\u00fcccar ve \u015eaml\u0131 \u015eems ad\u0131nda bir Efendi, \u015fehre (\u0130stanbul) geldiler. Her ikisi de Tahtakale semtinde b\u00fcy\u00fck birer d\u00fckk\u00e2n (Kahvehane) a\u00e7\u0131p m\u00fc\u015fterilerine kahve pi\u015firip sunmaya ba\u015flad\u0131\u201d. Bu tarihten sonra, \u0130stanbul’da ard\u0131ndan da \u00fclkenin ba\u015fka kentlerinde say\u0131lar\u0131 h\u0131zla \u00e7o\u011falan kahvehaneler, zamanla kasaba ve k\u00f6ylere kadar yay\u0131ld\u0131. Bu h\u0131zl\u0131 yay\u0131lman\u0131n temelinde Osmanl\u0131 insan\u0131n\u0131n hayat tarz\u0131 vard\u0131. Buralarda \u00f6zellikle okur-yazar tak\u0131m\u0131, kahveyi i\u00e7ip yazd\u0131klar\u0131n\u0131, h\u00fcnerlerini halka g\u00f6sterirlerdi. Kahvehaneler meddah ve saz \u015fairlerinin sanatlar\u0131n\u0131 sergiledikleri, esir t\u00fcccarlar\u0131n\u0131n mallar\u0131n\u0131 tan\u0131tt\u0131klar\u0131 yerlerdi. Yeni\u00e7eriler, memurlar, esnaf, i\u015f\u00e7iler, afyon yiyenler, esrar \u00e7i\u011fneyenler, kahve tiryakileri, ak\u015famc\u0131lar, tulumbac\u0131lar, hatta Yeni\u00e7eriler i\u015fsizler kahvehane ve meyhanelerin s\u00fcrekli m\u00fc\u015fterileridir. Kahve b\u00f6ylece yayg\u0131nla\u015f\u0131rken, kahvehaneler de olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Ne yasalar, ne fetvalar kahve sevgisini azaltmad\u0131, \u0130stanbul\u2019un d\u00f6rt bir yan\u0131nda yer yer genel kahvehaneler a\u00e7\u0131lmas\u0131na devlet engel olamad\u0131. \u00d6ylesine yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flad\u0131 ki, K\u00e2\u011f\u0131thane de \u00e7ad\u0131r kahvehaneleri bile a\u00e7\u0131l\u0131yordu. Memurlar, her meslekten insan, kad\u0131lar, m\u00fcderrisler, i\u015fsiz g\u00fc\u00e7s\u00fcz insanlar toplan\u0131yorlar; kahve i\u00e7erken, dama, satran\u00e7 gibi oyunlar, oynay\u0131p, \u00e7e\u015fitli g\u00f6steriler saz \u015fairlerinkinin ve \u015fairlerin eserlerini izliyorlard\u0131. Kahvehanede ocak ba\u015f\u0131nda yanan kandillerin zeytinya\u011f\u0131 dumanlar\u0131 ile kahvenin \u015furas\u0131na buras\u0131na konulan ve \u00fc\u00e7 d\u00f6rt dakikada bir bu i\u015fe mahsus makasla fitilleri kesilmek laz\u0131m gelen ya\u011f mumlar\u0131n\u0131n dumanlar\u0131yla birbirlerine kar\u0131\u015f\u0131r ve hava \u00fc\u00e7er be\u015fer kar\u0131\u015f uzunlu\u011fundaki \u00e7ubuk ve l\u00fclelerden buram buram t\u00fcten dumanlarla bulu\u015funca kahvehanenin i\u00e7i g\u00f6z g\u00f6z\u00fc g\u00f6rmez hale gelir. Nargilenin olmad\u0131\u011f\u0131 zamanlarda, \u00e7anak \u015feklindeki bir borulu seramik l\u00fcleye t\u00fct\u00fcn konur, \u00fcst\u00fcne de dayan\u0131kl\u0131 ate\u015f-k\u00f6z\u00fc konur, tiryaki boru \u015feklindeki l\u00fcleden \u00e7eke \u00e7eke t\u00fct\u00fcn i\u00e7erdi. Zamanla birbirinden farkl\u0131, s\u00fcsl\u00fc marpu\u00e7lu nargileler yap\u0131ld\u0131k\u00e7a, nargile ile t\u00fct\u00fcn i\u00e7mek bir ayr\u0131cal\u0131k haline gelirdi. K\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcmde, Hat\u0131plar\u0131n \u201cAbdurrahman K\u00e2\u011fa\u2019n\u0131n (Abdurahman Kulaks\u0131z) k\u00f6y odas\u0131 vard\u0131. \u00d6zellikle ak\u015famlar\u0131 mahalle cemaati orada toplan\u0131rlar, birbirinden g\u00fczel sohbetler, konu\u015fmalar yap\u0131l\u0131rd\u0131. \u0130leri, ya\u015fl\u0131 cemaat hal\u0131 minderde otururlar; biz k\u00fc\u00e7\u00fckler de tahtaba\u015f denilen tahtadan yap\u0131lm\u0131\u015f seki gibi y\u00fcksekte kuru tahtada otururduk. Tahtaba\u015f\u0131n alt\u0131ndaki odun, tezeklerden birer par\u00e7a al\u0131p sobaya atard\u0131k; abdest le\u011fenini getirir, abdest alanlar\u0131n eline aya\u011f\u0131na ibrikle su d\u00f6kerdik; kahve fincanlar\u0131, bardaklar\u0131 y\u0131kard\u0131k vb i\u015fleri yapard\u0131k. O kuru tahtada oturmay\u0131 kendimize minnet sayar, konu\u015fulanlar\u0131 dinlerdik. \u0130\u015fte o zamanlar\u0131 Abdurrahman Ka\u011fa, nargile ile t\u00fct\u00fcn i\u00e7erdi. Nargilenin marpucundan a\u011fz\u0131 ile \u00e7ekince, nargilenin alt\u0131ndaki su tokurdarken, en \u00fcstteki t\u00f6mbeki\u201d denilen ate\u015fli t\u00fct\u00fcn parlard\u0131. Ben bir t\u00fcr ak\u0131l s\u0131r erdiremezdim, nargile tokurdad\u0131k\u00e7a su kabarc\u0131klan\u0131r, ate\u015f yanar su ile ate\u015f nas\u0131l olup da birbirine kar\u0131\u015fmaz diye \u015fa\u015far kal\u0131rd\u0131m. S\u00f6\u011f\u00fct a\u011fac\u0131na biti\u015fik bir \u00e7e\u015fit mantar olurdu; i\u015fte o mantar\u0131n kurusu nargilede iyi yanm\u0131\u015f olmal\u0131 ki, beni ve bir iki akran\u0131m\u0131, elimize bir keser veririler \u201c\u00d6z\u201d dedi\u011fimiz dereye g\u00f6ndeririler, bu mantardan toplamam\u0131z\u0131 isterlerdi. Biz o mantar\u0131 s\u00f6\u011f\u00fct a\u011fac\u0131n\u0131n g\u00f6vdesinden keserle \u00e7\u0131kar\u0131p getirirdik, tahtaba\u015f\u0131n alt\u0131nda kurutup nargilede t\u00fct\u00fcn tutu\u015fturmada kullan\u0131rlard\u0131. K\u00f6y kahvehaneleri ve \u00f6teki kahvehaneler, \u201ctembelhane\u201d olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kadar, halk, insanlar orada randevula\u015f\u0131r, orada dertle\u015firler, sorunlar\u0131n\u0131, \u00fclke sorunlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131rlar, her t\u00fcrl\u00fc soruna orada \u00e7are bulma\u011fa \u00e7aba g\u00f6sterirler, en az\u0131ndan bu sorunlar\u0131 tart\u0131\u015fa tart\u0131\u015fa dertlerinden, streslerinden kurtulmu\u015f olurlard\u0131. Eski kahvehanelerde t\u00fct\u00fcn ve nargile tiryakileri bron\u015fit illetine tutulmu\u015f olduklar\u0131ndan, bo\u011fula bo\u011fula be\u015f dakika \u00f6ks\u00fcrd\u00fckten sonra \u00e7\u0131karabildikleri bir balgam\u0131, e\u011fer terbiyeli bir adamlarsa peykenin \u00f6n\u00fcne b\u0131rakt\u0131klar\u0131 yemenilerinin alt\u0131na t\u00fck\u00fcr\u00fcr ve bu kadar terbiyeli ve d\u00fc\u015f\u00fcnceli tak\u0131mdan de\u011filseler \u201cTuuuu!\u201d diye ta kahvenin ortas\u0131na kadar f\u0131rlat\u0131rlar. Afyon yiyenler, esrar \u00e7ekenler birer tarafa uyuklay\u0131p say\u0131klarlar. Battalgazi, Hamzaname, Siyer gibi kitaplar okutup dinleyerek e\u011flenmek laz\u0131m gelse, kitab\u0131 okumaya yeltenmi\u015f olan heceleye heceleye kekeleye kekeleye yine bir t\u00fcrl\u00fc s\u00f6kt\u00fcr\u00fcp \u00e7\u0131kartamad\u0131\u011f\u0131 yerlerde dinleyen insanlar\u0131n canlar\u0131n\u0131 s\u0131kard\u0131. Geleneksel k\u00fclt\u00fcr\u00fc koruyan mahallelerdeki kahvehaneler birer e\u011fitim yuvalar\u0131d\u0131r. Buralara bilin\u00e7li, ayd\u0131n fikirli, aile terbiyesi alm\u0131\u015f, meslek sahibi ki\u015filer gelirler. Gezginci \u00e2\u015f\u0131klar sazlar\u0131 ile eski as\u0131klar\u0131n ya\u015fam \u00f6yk\u00fclerini t\u00fcrk\u00fcl\u00fc olarak \u00e7al\u0131p anlat\u0131rlar; ayr\u0131ca mum arkas\u0131na Hacivat- Karag\u00f6z oynat\u0131l\u0131r, halk bunlar\u0131 zevkle ilgiyle izlerdi. \u0130\u015fte bu okuma ve k\u00fclt\u00fcr i\u015flevi nedeni ile Kitap, gazete, dergi gibi yay\u0131nlar\u0131n takip edildi\u011fi bu t\u00fcr kahvehanelere k\u0131raathane ad\u0131 verilirdi. (K\u0131raat=okuma, k\u0131raathane=okumahane demektir). G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bile Kahvehanelere K\u0131raathane olarak ruhsat verilmektedir. 1940 l\u0131 y\u0131llarda ilkokullarda (1.s\u0131n\u0131flarda) K\u0131raat diye okuma kitaplar\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":1407,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30,2,219,145],"tags":[],"class_list":["post-611","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cevat-kulaksiz","category-kose-yazilari","category-yazarlar","category-yazarlarimiz"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/yelekdernegi.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/yelekdernegi.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/yelekdernegi.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yelekdernegi.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yelekdernegi.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=611"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/yelekdernegi.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/611\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8761,"href":"http:\/\/yelekdernegi.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/611\/revisions\/8761"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/yelekdernegi.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1407"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/yelekdernegi.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/yelekdernegi.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/yelekdernegi.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nG\u00f6n\u00fcl bir dost ister kahve bahane” <\/em><\/p>\n
\nYurdumuzda binlerce kahvehane bulunmaktad\u0131r. Bu kahvehaneler, insanlar\u0131n topland\u0131klar\u0131, dinlenip e\u011flendikleri, \u00e7e\u015fitli sorunlar\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bir bak\u0131ma eski k\u00f6y odalar\u0131 i\u015flevini g\u00f6rmektedir. \u0130lk bak\u0131\u015fta tembelhane gibi g\u00f6r\u00fcnse de, insanlar\u0131n, \u00f6zellikle k\u00f6y ve kasabalarda sosyal ili\u015fkilerini sa\u011flad\u0131klar\u0131 bir sosyal kurum niteli\u011fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde; nice nutuklar\u0131n at\u0131ld\u0131\u011f\u0131, siyasal toplant\u0131 ve kongrelerin, g\u00f6sterilerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerdir.
\nAncak, i\u00e7ilen sigara ile t\u00fcm kahvehaneler adeta bir akci\u011fer kanser \u00fcretim merkezi gibi idi. Fakat son \u00e7\u0131kan yasa ile birlikte Avrupa\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerinde kahvehaneler d\u00e2hil, t\u00fcm kapal\u0131 alanlarda sigara i\u00e7imi yasaklan\u0131yor. Kahvehane gibi kapal\u0131 alanlarda sigara i\u00e7enlere her y\u0131l de\u011fi\u015fen oranlarda, yere izmarit atanlara para cezas\u0131 verilme\u011fe ba\u015fland\u0131.<\/p>\n
\n\u0130LK KAHVEHANE:
\n1543 y\u0131l\u0131nda gemilerle \u0130stanbul\u2019a ilk kahve getirildi ve \u0130stanbul\u2019lular\u0131n dama\u011f\u0131 yeni bir zevk tatt\u0131. Olay \u0130stanbul\u2019da ayr\u0131 bir heyecan yaratt\u0131, birtak\u0131m hocalar softalar Yemen de yeti\u015ftirilip peygamberin bile i\u00e7ti\u011fi kahveye haramd\u0131r diyerek tepki g\u00f6sterdiler. Akl\u0131 ba\u015f\u0131nda bilginlerden say\u0131lan devrin \u015eeyh\u00fclisl\u00e2m\u0131 Ebussuud Efendi \u015f\u00f6yle bir fetva \u00e7\u0131kard\u0131:<\/p>\n
\n\u0130stanbul un 1453 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkler taraf\u0131ndan al\u0131nmas\u0131 ile T\u00fcrkler, \u0130stanbul un Galata da ya\u015fayan Rum, Ermeni, Yahudi\u2019lerden i\u00e7ki i\u00e7meyi, genelevini, M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrklerin pek bilmedi\u011fi e\u011flence sefahat ya\u015fam\u0131n\u0131 da tan\u0131d\u0131lar. \u0130stanbul\u2019un K\u00e2\u011f\u0131thane gibi dere kenar\u0131ndaki m\u00fcmbit, verimli arazilerinde yerli az\u0131nl\u0131klar\u0131n \u015farap yapt\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u00fcm ba\u011flar\u0131, \u015farap imalathaneleri vard\u0131. T\u00fcrkler de bu i\u00e7ki \u00e2lemlerine yava\u015f yava\u015f al\u0131\u015fmaya ba\u015flay\u0131nca, 1512-1520 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda i\u00e7ki kullan\u0131m\u0131n\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131yla, \u0130stanbul da meyhanelerin a\u00e7\u0131lmas\u0131na resmen izin verilir. Bal\u0131kpazar\u0131, Zindankap\u0131, Asmaalt\u0131, Ketenciler, Mahmutpa\u015fa, Tavukpazar\u0131, Gedikpa\u015fa, Yenikap\u0131, Kumkap\u0131, Samatya, Langa, Balat, Yedikule, Galata, Beyo\u011flu, Kad\u0131k\u00f6y meyhaneleri ile \u00fcn kazan\u0131r.
\nH 962 M 1554 y\u0131l\u0131nda El-H\u00e2kim adl\u0131 biri Halep\u2019ten, \u015eemsi adl\u0131 biri de \u015eam\u2019dan \u0130stanbul\u2019a kahve getirmi\u015fler, Tahtakale\u2019de bir k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fckk\u00e2n a\u00e7\u0131p kahveyi pi\u015firerek halka satmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131.
\nT\u00fcrk tarih\u00e7isi \u0130brahim Pe\u00e7evi (1574-1650) tarihinde \u015f\u00f6yle yazmaktad\u0131r: “<\/em>962\/1554-55 y\u0131l\u0131nda, Halepli Hakem ad\u0131nda bir t\u00fcccar ve \u015eaml\u0131 \u015eems ad\u0131nda bir Efendi, \u015fehre (\u0130stanbul) geldiler. Her ikisi de Tahtakale semtinde b\u00fcy\u00fck birer d\u00fckk\u00e2n (Kahvehane) a\u00e7\u0131p m\u00fc\u015fterilerine kahve pi\u015firip sunmaya ba\u015flad\u0131\u201d.<\/em> Bu tarihten sonra, \u0130stanbul’da ard\u0131ndan da \u00fclkenin ba\u015fka kentlerinde say\u0131lar\u0131 h\u0131zla \u00e7o\u011falan kahvehaneler, zamanla kasaba ve k\u00f6ylere kadar yay\u0131ld\u0131. Bu h\u0131zl\u0131 yay\u0131lman\u0131n temelinde Osmanl\u0131 insan\u0131n\u0131n hayat tarz\u0131 vard\u0131.
\nBuralarda \u00f6zellikle okur-yazar tak\u0131m\u0131, kahveyi i\u00e7ip yazd\u0131klar\u0131n\u0131, h\u00fcnerlerini halka g\u00f6sterirlerdi. Kahvehaneler meddah ve saz \u015fairlerinin sanatlar\u0131n\u0131 sergiledikleri, esir t\u00fcccarlar\u0131n\u0131n mallar\u0131n\u0131 tan\u0131tt\u0131klar\u0131 yerlerdi. Yeni\u00e7eriler, memurlar, esnaf, i\u015f\u00e7iler, afyon yiyenler, esrar \u00e7i\u011fneyenler, kahve tiryakileri, ak\u015famc\u0131lar, tulumbac\u0131lar, hatta Yeni\u00e7eriler i\u015fsizler kahvehane ve meyhanelerin s\u00fcrekli m\u00fc\u015fterileridir. Kahve b\u00f6ylece yayg\u0131nla\u015f\u0131rken, kahvehaneler de olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Ne yasalar, ne fetvalar kahve sevgisini azaltmad\u0131, \u0130stanbul\u2019un d\u00f6rt bir yan\u0131nda yer yer genel kahvehaneler a\u00e7\u0131lmas\u0131na devlet engel olamad\u0131. \u00d6ylesine yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flad\u0131 ki, K\u00e2\u011f\u0131thane de \u00e7ad\u0131r kahvehaneleri bile a\u00e7\u0131l\u0131yordu.
\nMemurlar, her meslekten insan, kad\u0131lar, m\u00fcderrisler, i\u015fsiz g\u00fc\u00e7s\u00fcz insanlar toplan\u0131yorlar; kahve i\u00e7erken, dama, satran\u00e7 gibi oyunlar, oynay\u0131p, \u00e7e\u015fitli g\u00f6steriler saz \u015fairlerinkinin ve \u015fairlerin eserlerini izliyorlard\u0131.
\nKahvehanede ocak ba\u015f\u0131nda yanan kandillerin zeytinya\u011f\u0131 dumanlar\u0131 ile kahvenin \u015furas\u0131na buras\u0131na konulan ve \u00fc\u00e7 d\u00f6rt dakikada bir bu i\u015fe mahsus makasla fitilleri kesilmek laz\u0131m gelen ya\u011f mumlar\u0131n\u0131n dumanlar\u0131yla birbirlerine kar\u0131\u015f\u0131r ve hava \u00fc\u00e7er be\u015fer kar\u0131\u015f uzunlu\u011fundaki \u00e7ubuk ve l\u00fclelerden buram buram t\u00fcten dumanlarla bulu\u015funca kahvehanenin i\u00e7i g\u00f6z g\u00f6z\u00fc g\u00f6rmez hale gelir. Nargilenin olmad\u0131\u011f\u0131 zamanlarda, \u00e7anak \u015feklindeki bir borulu seramik l\u00fcleye t\u00fct\u00fcn konur, \u00fcst\u00fcne de dayan\u0131kl\u0131 ate\u015f-k\u00f6z\u00fc konur, tiryaki boru \u015feklindeki l\u00fcleden \u00e7eke \u00e7eke t\u00fct\u00fcn i\u00e7erdi. Zamanla birbirinden farkl\u0131, s\u00fcsl\u00fc marpu\u00e7lu nargileler yap\u0131ld\u0131k\u00e7a, nargile ile t\u00fct\u00fcn i\u00e7mek bir ayr\u0131cal\u0131k haline gelirdi.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/lh4.googleusercontent.com\/-Ih8P1axGfi8\/U5LMCStBRdI\/AAAAAAAABfo\/3CHTIaPMO1c\/w400-h260-no\/B%25C4%25B0R+ESK%25C4%25B0+%25C4%25B0STANBUL+KAHVEHANES%25C4%25B0+.jpg\")
<\/p>\n
\nGeleneksel k\u00fclt\u00fcr\u00fc koruyan mahallelerdeki kahvehaneler birer e\u011fitim yuvalar\u0131d\u0131r. Buralara bilin\u00e7li, ayd\u0131n fikirli, aile terbiyesi alm\u0131\u015f, meslek sahibi ki\u015filer gelirler. Gezginci \u00e2\u015f\u0131klar sazlar\u0131 ile eski as\u0131klar\u0131n ya\u015fam \u00f6yk\u00fclerini t\u00fcrk\u00fcl\u00fc olarak \u00e7al\u0131p anlat\u0131rlar; ayr\u0131ca mum arkas\u0131na Hacivat- Karag\u00f6z oynat\u0131l\u0131r, halk bunlar\u0131 zevkle ilgiyle izlerdi. \u0130\u015fte bu okuma ve k\u00fclt\u00fcr i\u015flevi nedeni ile Kitap, gazete, dergi gibi yay\u0131nlar\u0131n takip edildi\u011fi bu t\u00fcr kahvehanelere k\u0131raathane ad\u0131 verilirdi. (K\u0131raat=okuma, k\u0131raathane=okumahane demektir).<\/p>\n
\nKahvehaneler \u00f6ylesine tutuldu ki, imamlar, m\u00fcezzinler, sofular ve halk \u201ckahvehanelere dadand\u0131lar mescitlere kimse u\u011framaz oldu\u201d<\/em> deniliyordu. Teravih namaz\u0131ndan \u00e7\u0131kan cemaat hemen kahvehanelere ko\u015fard\u0131. Din bilginleri ise \u201ck\u00f6t\u00fcl\u00fckler yuvas\u0131d\u0131r, kahveye gitmektense meyhaneye gitmek daha iyi olur gibi\u201d<\/em> laflar s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/lh5.googleusercontent.com\/-liayqOo41x4\/U5LMDaDLb2I\/AAAAAAAABf8\/PBg0JaL4rDo\/w400-h302-no\/KIR+KAHVEHANES%25C4%25B0.jpg\")
<\/p>\n
\n1615’te Venedikli ve 1650’de Marsilyal\u0131 tacirler de T\u00fcrk Kahvesini d\u00fcnyaya yay\u0131yorlar. \u0130talyan gezgin Pietro della Valle tatt\u0131\u011f\u0131 ve hayran kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7ecekle ilgili de\u011fi\u015fik bilgileri arkada\u015flar\u0131na anlat\u0131yor.
\nY\u00fcz y\u0131l \u00f6nceleri kahvehaneler, halk ozanlar\u0131n\u0131n, ayd\u0131nlar\u0131n, sanat\u00e7\u0131lar\u0131n topland\u0131klar\u0131 yerlerdi. Halk ozanlar\u0131 kahvehanelerde sazlar\u0131 ile a\u015f\u0131kvari \u00f6yk\u00fcler (Kerem ile Asl\u0131, Arzu ile Kamber) destanlar, bozlaklarla, tarih vb anlat\u0131rlard\u0131. Buralarda ayd\u0131nlar, okuma yazman\u0131n az oldu\u011fu zamanlarda halka \u00e7e\u015fitli kitaplar okurlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc o zamanlar\u0131 matbaa bulunduktan 270 y\u0131l Osmanl\u0131 \u00fclkesine ge\u00e7 geldi\u011fi i\u00e7in kitaplar elle yaz\u0131l\u0131yor, kitap bulunam\u0131yordu. (Matbaa 1450 y\u0131l\u0131nda Almanya\u2019n\u0131n Manz \u015fehrinde J. G\u00fctenberg taraf\u0131ndan bulundu, Osmanl\u0131ya Lale Devrinde 1727 y\u0131l\u0131nda gelebildi).
\nSon y\u0131llardaki baz\u0131 kahvehaneler, amelelerin topland\u0131\u011f\u0131, d\u00fc\u011f\u00fcnlerde davul zurna \u00e7alanlar\u0131n topland\u0131\u011f\u0131, ilgililerle randevula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerler konumundad\u0131r.
\nT\u00fcrkiye de 1450-1500 Halk K\u00fct\u00fcphanesine kar\u015f\u0131n, 450 bin kahvehane bulunurken, buna 1000 kadar internet kefeleri de eklersek b\u00fcy\u00fck bir rakam \u00e7\u0131kar. \u0130\u015fsizlerin 9 milyonu ge\u00e7ti\u011fi T\u00fcrkiye de, insanlar\u0131n i\u015f umudu bekledikleri amele kahvehaneleri de vard\u0131r.
\nAyr\u0131ca, otellere gidemeyenlerin, sabahlara kadar sandalyede oturduklar\u0131 sabah\u00e7\u0131 kahvehaneleri de vard\u0131r.
\nAyr\u0131ca, Erzurum da y\u00fczy\u0131llardan beri s\u00fcregelen, \u00e2\u015f\u0131klar\u0131n ellerinde sazlar\u0131 ile halka deyi\u015fleri sunduklar\u0131 \u00e2\u015f\u0131klar kahvehaneleri halen i\u015flevlerini g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de s\u00fcrd\u00fcrmektedir.
\nK\u0131r\u015fehir de (1990 da 113 kahvehane,49 internet kafe,3 atari salonu ve 9 adet oyun salonu oldu\u011funu \u00f6\u011frendik.<\/p>\n
\nK\u00fct\u00fcphane:1
\nBoztepe il\u00e7emizde bulunan Kahvehane say\u0131s\u0131: 7<\/p>\n
\nLokal sasy\u0131s\u0131: 1<\/p>\n
\nKaman il\u00e7emizde 38 kahvehane, 11 \u0130nternet salonu, 1 k\u00fct\u00fcphane bulunuyordu. \u0130l\u00e7elerde, \u015fehirlerde \u00f6ylesine kahvehaneler var ki, \u00fcst \u00fcste katta, hemen alt alta yanyana a\u00e7\u0131lan kahvehaneler bulunmakta. Yatacak yeri olmayan garibanlar i\u00e7in saban\u00e7\u0131 kahveleri de vard\u0131r ki, geceleri sandalyede uyuyan m\u00fc\u015fterileri garsonlar d\u00fcrterek iki de bir \u00e7ay verirler.
\nK\u00f6y ve kasabalarda bile art\u0131k kahve say\u0131s\u0131 yer yer \u00fc\u00e7\u00fc be\u015fi ge\u00e7erken, bunlar\u0131n i\u00e7inde sa\u011fc\u0131lar, solcular, gen\u00e7ler, ya\u015fl\u0131lar kahvehaneleri bulunmakta. K\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00f6yde kahvehane a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fsa, o k\u00f6ye, kahvehane a\u00e7\u0131lmayan k\u00f6ye g\u00f6re, \u00fcst\u00fcnl\u00fck stat\u00fcs\u00fc kazand\u0131rmakta. Halen g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar devam eden Erzurum un halk ozanlar\u0131 kahvehaneleri vard\u0131r ki, orada halk ozanlar\u0131 sazlar\u0131 ile \u00e7al\u0131p s\u00f6yleyerek, y\u00f6renin bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ya\u015fat\u0131r, bir e\u011fitim g\u00f6revi yaparlar.<\/p>\n
\nKahveyi ilk olarak Yemen’de duyuyoruz. Dini ortamlarda geceleri ge\u00e7 saatlere kadar s\u00fcren zikir ayinleri esnas\u0131nda uyar\u0131c\u0131 olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n
\n\u00d6mr\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funu \u0130stanbul\u2019da ge\u00e7iren Frans\u0131z yazar\u0131 Pier Loti (1850 1923) kendi ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bu semti \u00e7ok sevdi\u011fi ve uzun s\u00fcre orada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bu adla an\u0131lan kahvehane g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bile durmakta. Ey\u00fcp s\u0131rt\u0131ndaki Pierre Loti Kahvesi, b\u00fct\u00fcn Hali\u00e7 in tepeden g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi, do\u011fal ve sakin bir mek\u00e2n.
\n(Pierre Loti (1850-1923), \u0130stanbul da ismiyle an\u0131lan bir tepe mevcut, bu tepenin isminin de\u011fi\u015ftirilip de\u011fi\u015ftirilmeyece\u011fi tart\u0131\u015fmalar\u0131 ekseninde konu\u015fuldu ve en sonunda isminin kalmas\u0131 noktas\u0131nda bir karara var\u0131ld\u0131.
\nPierre Loti, bir \u0130stanbul sevdal\u0131s\u0131yd\u0131, \u0130mparatorlu\u011fun \u00e7ok zor g\u00fcnlerinde O hep yan\u0131nda yer ald\u0131. Frans\u0131z kamuoyu \u00fczerinde \u00f6nemli etkileri olan biriydi: bir yazar, gezgin ve denizciydi.
\nO d\u00f6nemlerde bu t\u00fcr yerler zaman \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in de\u011fil kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 fikir al\u0131\u015fveri\u015fi ve kitap okumak i\u00e7in a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f yerlerdi. Memleketin ileri gelenleri, makam ve mevki sahipleri kahvehaneden \u00e7\u0131kmazd\u0131. \u015eimdi ise h\u00fck\u00fcmetler devrilip h\u00fck\u00fcmetler kuruluyor. Bir ba\u015fka \u00fclkeye sava\u015f a\u00e7\u0131l\u0131yor, bar\u0131\u015f anla\u015fmalar\u0131 imzalan\u0131yor. E\u011fitim, g\u00fcvenlik politikalar\u0131 belirleniyor. Netice al\u0131namayaca\u011f\u0131 bilindi\u011fi halde futbol, din, sanat, spor, siyaset, ekonomi \u00fczerine ate\u015fli konu\u015fmalar yap\u0131l\u0131yor.
\nEskiden kahvehaneler bir mektep olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Oralar adeta bir e\u011fitim kurumu gibiydi. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu zaman\u0131nda Tahtakale’de a\u00e7\u0131lan kahvehaneler g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki gibi ba\u015f\u0131bo\u015flar\u0131n ve i\u015fsizlerin vakit \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in u\u011frad\u0131\u011f\u0131 mek\u00e2nlar de\u011fil. Toplumun ileri gelenlerinin gidip beyin f\u0131rt\u0131nas\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 yerlerdi. Hatta kahvehanelere mektebi irfan veya halk k\u00fct\u00fcphanesi ismi de verilirdi. “Hayat Fak\u00fcltesi”<\/em> ismini bile veren vard\u0131. Sait Faik, “K\u0131raathaneye gitmemi\u015f bir \u00fcniversitelinin tahsilini yar\u0131m sayar\u0131m. Bu dekans\u0131z, do\u00e7entsiz, b\u00fct\u00e7esiz, fak\u00fcltesiz, tamamen muhtar \u00fcniversitelerin tavla \u015f\u0131k\u0131rt\u0131lar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6ren bir g\u00f6z, i\u015fiten bir kulak, bir memleketin nabz\u0131n\u0131 tutabilir”<\/em> s\u00f6zleriyle kahvehaneleri birer e\u011fitim kurumu olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00e7ok rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz.
\nEskiden kahvehanelerde bir\u00e7ok meslek icra edilirdi ve kahvehaneciler birer meslek erbab\u0131yd\u0131. Kahvehaneciler hem berber, hem di\u015f\u00e7i hem de birer cerrah gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlard\u0131. 1800’l\u00fc y\u0131llardan itibaren bas\u0131n yay\u0131n\u0131n da geli\u015fmesiyle kahvehanelere gazete de girmeye ba\u015flad\u0131. Okuma yazmas\u0131 olan birisi kahveci taraf\u0131ndan al\u0131nan kitaplar\u0131 y\u00fcksek sesle okurdu. Kitab\u0131 okuyan ki\u015fiden i\u00e7tiklerinin paras\u0131 da al\u0131nmazd\u0131.
\n\u00d6nce \u015fairlerin, yazarlar\u0131n ve zaman\u0131n entelekt\u00fcellerinin bulu\u015ftuklar\u0131, memleket meselelerini konu\u015ftuklar\u0131 tart\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 yerler olan kahvehaneler, d\u00f6nem d\u00f6nem yasaklansa da giderek sosyal hayat\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak toplumdaki yerlerini al\u0131rlar. Mahalle kahveleri, esnaf kahveleri, yeni\u00e7eri kahveleri, tulumbac\u0131 kahveleri, a\u015f\u0131k kahveleri, semavi kahveleri, meddah kahveleri, esrarke\u015f kahveleri gibi \u00e7e\u015fitli adlarda kahvehaneler a\u00e7\u0131l\u0131r.
\nTarih boyunca bizde bir k\u0131raathane-kahvehane k\u00fclt\u00fcr\u00fc geli\u015fir. Oralarda sadece kahve i\u00e7ilmeyip sohbetler edilir, dertle\u015filir, tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r, \u015fiirler s\u00f6ylenir, \u00e7alg\u0131 \u00e7al\u0131n\u0131r, kitap okunur, tavla, k\u00e2\u011f\u0131t, domino oynan\u0131r, nargile i\u00e7ilir. Emeklilerin kahvesi, i\u015fsizlerin kahvesi, \u00f6\u011frenci kahvesi, fig\u00fcranlar kahvesi, davulcu \u00e7alg\u0131c\u0131lar kahvesi, bri\u00e7 kahvesi… uzar gider liste. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde pek \u00e7ok toplant\u0131lar, siyasi konu\u015fmalar, site y\u00f6netimleri kahvehanelerde yap\u0131l\u0131rken, k\u00f6ye gelen misafir ilkin kahvehanede a\u011f\u0131rlan\u0131r. D’Ohsson, Kanuni Sultan S\u00fcleyman’\u0131n h\u00fck\u00fcmdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n son d\u00f6nemlerinde, \u0130stanbul’da elli kahvehane bulundu\u011funu belirtir. Bu say\u0131, III. Murat (1574-1595) d\u00f6neminde alt\u0131 y\u00fcze ula\u015f\u0131r. 19. y\u00fczy\u0131lda sadece \u0130stanbul’daki say\u0131lar\u0131 bir ka\u00e7 binle ifade edilen kahvehaneler, yaln\u0131zca bu t\u00fcrden ibaret de\u011fildir.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/lh6.googleusercontent.com\/-TGxyN_vn5po\/U5LMDihlYJI\/AAAAAAAABf4\/HM9ZKmdyOwQ\/w400-h289-no\/%25C3%25A7alg%25C4%25B1c%25C4%25B1+kahvehanaleri.jpg\")
\nBu d\u00f6nemde Avrupa\u2019daki kul\u00fcp ve okuma salonlar\u0131nda oldu\u011fu gibi, baz\u0131 kahvehaneler, m\u00fc\u015fterilerin \u00e7e\u015fitli konulardaki bilgi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 maksad\u0131yla, b\u00fcnyelerinde gazete, dergi gibi s\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131n bulundu\u011fu ve \u00e7e\u015fitli geleneksel sahne sanatlar\u0131n\u0131n icra edildi\u011fi k\u00fclt\u00fcr mek\u00e2nlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Yaz\u0131l\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yayg\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131, modernle\u015fme \u00f6ncesi Osmanl\u0131 toplumunda kahvehaneler, s\u00f6zl\u00fc k\u00fclt\u00fcr\u00fcn tesis ve devam\u0131n\u0131n en \u00f6nemli ara\u00e7lar\u0131ndan birisi olmu\u015ftur. \u00d6zellikle \u00e2\u015f\u0131k ve meddah kahvehanelerinde, sanat icra ediciler, bir taraftan kahvehane m\u00fcdavimlerini e\u011flendirirken, di\u011fer taraftan da onlara bir k\u00fclt\u00fcrel birikim aktarmaktad\u0131rlar. Ayr\u0131ca daha \u00e7ok k\u0131raathane olarak an\u0131labilecek t\u00fcrden kahvehanelerde, Muhammediye, Battalname ve Hamzan\u00e2me gibi din\u00ee muhteval\u0131 destan\u0131ms\u0131 kitaplar\u0131n okunmas\u0131 bir gelenek h\u00e2line gelmi\u015ftir.
\nTanzimat sonras\u0131 d\u00f6nemde k\u0131raathanelerin a\u00e7\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131 ve yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, biraz da devrin \u015fartlar\u0131yla ilgilidir. Nitekim bu d\u00f6nemde gazete ve dergi yay\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ba\u015flam\u0131\u015f ve kitap bas\u0131m\u0131 da artm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu yay\u0131n organlar\u0131n\u0131n \u015fehir i\u00e7erisinde sadece belli yerlerde sat\u0131lmas\u0131, g\u00fcndelik okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hane \u00f6l\u00e7e\u011fine kadar yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 engellemi\u015f, dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcnl\u00fck gazete ve dergi koleksiyonlar\u0131n\u0131 b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131ran okuma mek\u00e2nlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 zaruri k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u0130lk k\u0131raathanelerden birisi, Divanyolu \u00fczerinde 1857’de a\u00e7\u0131lan Sarafim K\u0131raathanesi’dir. Buras\u0131 m\u00fc\u015fterileri i\u00e7in ilk defa gazete ve dergi bulunduran, sonralar\u0131 kitap da satan bir kahvehaneydi. Ramazan gecelerinde ise Sarafim K\u0131raathanesi, edeb\u00ee tart\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir salon olurdu. Nam\u0131k Kemal, Ahmet Muhtar Pa\u015fa, S\u00fcleyman Pa\u015fa, Ahmet Rasim, Halit Ziya gibi yazarlar burada toplan\u0131r, edebiyattan matemati\u011fe, \u015fiirden siyasete ve sosyolojiye kadar her \u015feyden bahsederlerdi. A. Adnan Ad\u0131var, burada tavla, dama, iskambil gibi oyunlar\u0131n yasak oldu\u011funu, b\u00fct\u00fcn ne\u015friyat\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u0131raathanenin \u00f6zel bir kitapl\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011funu, m\u00fcnevverlerin sanki bir k\u00fct\u00fcphanedeymi\u015f gibi buradan faydaland\u0131klar\u0131n\u0131 belirtir. 1860’l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda M\u00fcnif Beyin kurdu\u011fu bir t\u00fcr akademi olan Cemiyet-i \u0130l-miyye-i Osmaniye’nin merkezinde a\u00e7\u0131lan di\u011fer k\u0131raathanede kitaplar\u0131n ve gazetelerin pahal\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesinden yola \u00e7\u0131k\u0131larak, m\u00fc\u015fterilere, T\u00fcrk\u00e7e, Frans\u0131zca, Rumca, \u0130ngilizce vs. \u00e7e\u015fitli dillerden gazeteler de sunulmaktayd\u0131. Ayr\u0131ca burada \u0130ngilizce ve Frans\u0131zca kurslar\u0131 da veriliyordu. Ancak bu mek\u00e2n, yaln\u0131zca cemiyetin e\u011fitim faaliyetlerine y\u00f6nelik olarak d\u00fczenlenmi\u015f ve s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da m\u00fc\u015fteriye hizmet vermi\u015ftir. \u0130stanbul’daki k\u0131raathaneler, Sarafim \u00e7izgisi \u00fczerinden kendi geleneklerini olu\u015fturmu\u015ftur. \u00d6zellikle \u015eehzadeba\u015f\u0131 Direkleraras\u0131’ndaki Fevziye K\u0131raathanesi, Divanyolu’n-daki Arif’in K\u0131raathanesi, Nuri-osmaniye’deki Letafet K\u0131raathanesi bu gelene\u011fin en \u00f6nemli par\u00e7alar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\n19. y\u00fczy\u0131lda sadece \u0130stanbul’daki say\u0131lar\u0131 bir ka\u00e7 binle ifade edilen kahvehaneler, yaln\u0131zca bu t\u00fcrden ibaret de\u011fildir. Nitekim kahvehanelerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funu mahalle kahvehaneleri olu\u015fturmaktad\u0131r. Ve bu mek\u00e2nlar, \u00f6zellikle son d\u00f6nemlerde “zaman \u00f6ld\u00fcrme” yeri, “tembelhane”, konumuna gelmi\u015f ve pek \u00e7ok edebiyat d\u0131\u015f\u0131 faaliyete sahne olmu\u015ftur. Mehmet Akif de Safahat isimli eserinde bu t\u00fcrden bir mahalle kahvehanesinin tasvirini yapmaktad\u0131r. O’na g\u00f6re kahvehaneler “dilenci \u015fekline girmi\u015f sinsi cani”lerdir ve buralar ‘\u015eark’\u0131n bak\u0131lmayan yaras\u0131 ve harim-i kaatili’ (Do\u011fu’yu \u00f6ld\u00fcren unsur)’dir. Kahvehanenin genel \u00e7er\u00e7evesini bu \u015fekilde belirleyen Akif, daha sonra Yahya Kemal ve Ayverdi ye g\u00f6re eski k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn en \u00f6nemli par\u00e7alar\u0131ndan birisi olarak g\u00f6r\u00fclen kahvehanelerimizi ve onun i\u00e7erisinde te\u015fekk\u00fcl eden faaliyetleri, \u015eark’\u0131n k\u00f6hneli\u011fi ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirir.
\nKaman \u0130l\u00e7esinin k\u00f6yleri i\u00e7inde ilk kahvehane B\u00fclb\u00fclo\u011flu Haydar nam\u0131yla an\u0131lan Haydar G\u00fczel\u2019n kahvehanesi idi. 1940 l\u0131 y\u0131llardan beri halen \u00e7ocuklar\u0131 taraf\u0131ndan i\u015fletilen, 75 y\u0131ldan fazla bir zamand\u0131r hizmet veren bu kahvehanede k\u00f6ye gelen misafirler, devlet memurlar\u0131 ilkin \u00e7ayla burada a\u011f\u0131rlan\u0131rd\u0131. Bu kahvehanede, 1950 li y\u0131llar\u0131n birinde, Babao\u011flu nam\u0131yla an\u0131lan Abidin \u00c7avu\u015f, akrabas\u0131 Gamberkan\u0131n Ali (\u00c7avu\u015f) u tabanca ile 7 kur\u015fun s\u0131karak \u00f6ld\u00fcrmek istemi\u015f, fakat, Ali \u00c7avu\u015f kur\u015funlar\u0131 yedi\u011fi halde \u00f6lmeyip kurtulmu\u015ftu. Bu kahvehanelerde nice politikac\u0131lar taraf\u0131ndan ne nutuklar \u00e7ekilmi\u015f, ne vaatler verilmi\u015fti. Bu kahvehane ve \u00f6tekilerde nice nutuklar at\u0131lm\u0131\u015f, nice toplant\u0131lar yap\u0131lm\u0131\u015f, nice kavga ve m\u00fcnaka\u015falar yap\u0131lm\u0131\u015f. Ayr\u0131ca bu t\u00fcr toplant\u0131larla da k\u00f6y\u00fcn ortak sorunlar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, b\u00f6ylece kahvehaneler k\u00f6y\u00fcn bir konferans salonu i\u015flevi gibi, sosyal stat\u00fc g\u00f6revi de yapm\u0131\u015ft\u0131r. Halen bir\u00e7ok kahvehane bu sosyal stat\u00fc g\u00f6revini de y\u00fcr\u00fctmektedir. Berber d\u00fckk\u00e2nlar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 zamanlarda, berberler insanlar\u0131 kahvehanelerde t\u0131ra\u015f ederlerdi. Seyyar berberler kahvehanelerin i\u00e7inde, \u00f6n\u00fcnde uygun yelerde, ayr\u0131ca evleri, harmanlar\u0131, k\u00f6yleri dola\u015farak (yanda \u00e7ok eskiden \u00e7ekilen resimde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi) mesleklerini y\u00fcr\u00fct\u00fcrlerdi. K\u00f6y berberleri, veresiye t\u0131ra\u015f ettikleri gibi, \u00fccretlerini harman zaman\u0131 bu\u011fdayla al\u0131rlard\u0131. Onun i\u00e7in berberler, heybenin iki g\u00f6zlerine koyduklar\u0131 tra\u015f malzemelerini e\u015fe\u011fe y\u00fckler, k\u00f6yleri dola\u015f\u0131rlar; toptan \u00fccretlerini de harman zaman\u0131 yine e\u015feklerle bu\u011fday olarak toplarlard\u0131. Y\u00f6rede en iyi berber Yelek ten \u00e7\u0131kard\u0131. Berber Ali (\u0130stiklal Sava\u015f\u0131 gazisi), Berber Veli, Berber Arap, Berber S\u0131dd\u0131k gibi ismini hat\u0131rlayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z nice naml\u0131 berberler Yelek K\u00f6y\u00fcnden \u00e7\u0131kard\u0131. Bunlar kom\u015fu k\u00f6yleri bile t\u0131ra\u015f ederler. Bu ve bunlar\u0131n yeti\u015ftirdi\u011fi berberler, uzak b\u00fcy\u00fck k\u00f6ylere de \u00fccretli berber olurlard\u0131.
\nG\u00fcn\u00fcm\u00fczde de, kahvehanelerin, ferd\u00ee, i\u00e7tima\u00ee vs. y\u00f6nlerden olumsuzluklar ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 bir ger\u00e7ektir. Bu \u00e7a\u011fda, t\u00fcm kahvehaneler, kitap, gazete okunan bir k\u00fclt\u00fcr yuvas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmelidir. Okumayan, bilgi, k\u00fclt\u00fcr edinmeyen toplumlar kolay kolay asla kalk\u0131namaz, \u00f6yleyse kahvehanelerin i\u015flevini de\u011fi\u015ftirerek birer okumahaneye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeliyiz.<\/p>\n
\nKaynaklar:<\/p>\n
\n2- G\u00fcvercin. Hikmet Alt\u0131nkaynak say\u0131 46-47 sf:11 De\u011fi\u015fik internet siteleri.
\n3- T\u00fcrk Halk K\u00fclt\u00fcr\u00fc Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 R. Bahar Akarp\u0131nar sf: 22-23<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"